جلد 28، شماره 4 - ( 12-1404 )
جلد 28 شماره 4 صفحات 15-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Sayfouri N, Ouchi A, ZareeiVenovel M, Razmgir M, Nemati-Anaraki L. A Bibliometric Analysis and Visual Mapping of the Journal of Health Administration from 1997 to 2024. jha 2026; 28 (4) :1-15
URL: http://jha.iums.ac.ir/article-1-4739-fa.html
URL: http://jha.iums.ac.ir/article-1-4739-fa.html
صیفوری نسرین، اوچی علی، زارعی ونوول مژگان، رزمگیر مریم، نعمتی انارکی لیلا. تحلیل کتابسنجی و مصورسازی نشریه مدیریت سلامت طی سالهای 1376 تا 1403. فصلنامه مدیریت سلامت. 1404; 28 (4) :1-15
نسرین صیفوری1 
، علی اوچی2 ، مژگان زارعی ونوول3 ، مریم رزمگیر4 ، لیلا نعمتی انارکی5
، علی اوچی2 ، مژگان زارعی ونوول3 ، مریم رزمگیر4 ، لیلا نعمتی انارکی5
1- گروه زبان انگلیسی و گروه ژورنالیسم پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.
2- گروه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. و گروه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران.
3- مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد، ایران.
4- گروه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. ،razmgir.m@iums.ac.ir
5- مرکز تحقیقات علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، پژوهشکده مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.
2- گروه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. و گروه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران.
3- مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد، ایران.
4- گروه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. ،
5- مرکز تحقیقات علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، پژوهشکده مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.
متن کامل [PDF 1741 kb]
(73 دریافت)
| چکیده (HTML) (92 مشاهده)
.PNG)
شکل2. شبکه همتالیفی نویسندگان نشریه مدیریت سلامت
.PNG)
شکل 3. شبکه همرخدادی واژگان مدارک نشریه مدیریت سلامت
شکل 4. نقشه سه فیلدی از کشورها، نویسندگان و موضوعات آنها
.PNG)
شکل 5. ابر کلمات کلیدی نویسندگان
اعلانها
ملاحظات اخلاقی: این پژوهش با کد اخلاق IR.IUMS.REC.1403.163 اخذ شده از کمیته اخلاق در پژوهشهای زیست پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران انجام شده است.
حمایت مالی: این پژوهش در قالب طرح پژوهشی با حمایت دانشگاه علوم پزشکی ایران انجام شدهاست. پشتیبان مالی نقشی در گردآوری، تحلیل داده و نگارش مقاله نداشتهاست.
تضاد منافع: نویسندگان مقاله هیچ تضاد منافعی نداشتهاند.
مشارکت نویسندگان: نسرین صیفوری: سرپرستی مطالعه، مفهوم سازی، طراحی مطالعه، گردآوری دادهها، تحلیل دادهها، پیشنویس نگارش مقاله، تأیید نهایی؛ مریم رزمگیر: همراهی در سرپرستی مطالعه، مفهوم سازی، طراحی مطالعه، روش شناسی، گردآوری دادهها، تحلیل دادهها، پیشنویس نگارش مقاله، تأیید نهایی؛ علی اوچی: مفهوم سازی، طراحی مطالعه، روش شناسی، گردآوری دادهها، تحلیل دادهها، استفاده از نرمافزار، تأیید نهایی؛ مژگان زارعی ونوول: مفهوم سازی، طراحی مطالعه، روش شناسی، گردآوری دادهها، تحلیل دادهها، تأیید نهایی؛ لیلا نعمتی انارکی: مفهوم سازی، طراحی مطالعه، روش شناسی، گردآوری دادهها، تأیید نهایی. کلیه نویسندگان نسخه نهایی را مطالعه و تأیید کردهاند.
رضایت برای انتشار: موردی برای اخذ مجوز کپیرایت جهت انتشار وجود ندارد.
دسترسی به دادهها: دادههای این مطالعه در چندین فایل اکسل موجود است و از طریق نویسنده مسئول در دسترس است.
متن کامل: (8 مشاهده)
نشریه مدیریت سلامت یکی از قدیمیترین مجلات علمی- پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ایران است که در سال ۱۳۷۶ توسط معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه در محل دانشکده مدیریت و اطلاعرسانی پزشکی تأسیس شد. این نشریه در قالب فصلنامه و به زبان فارسی با چکیده انگلیسی منتشر میشود. در این فصلنامه، مقالات در قالبهای پژوهشی، مروری، مقاله کوتاه، نامه به سردبیر، تجارب حرفهای، خلاصه سیاستی و نقد منتشر میشود و در هر فصل بهطور میانگین هشت مقاله به چاپ میرسد. مدیریت سلامت هم اکنون در پایگاههای اطلاعاتی اسکوپوس، بانک اطلاعات نشریات کشور، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام، ایندکس مدیکوس سازمان بهداشت جهانی ناحیه شرقی مدیترانه، مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، ایندکس کوپرنیکوس، مرکز منطقهای اطلاعرسانی علوم و فناوری، وگوگل اسکالر نمایه میشود. این نشریه از سال 1398، در نمایهنامه اسکوپوس وارد شده و در سال 1403 دارای سایتاسکور (Citescore) یک است؛ به این معنی که مقالههای منتشر شده از سال 1400 تا 1403 بهطور متوسط یک استناد دریافت کردهاند. شاخص اسنیپ(SNIP) نشریه نیز 0/209است. مجلات علمی از جمله نشریه مدیریت سلامت، ابزارهای اصلی برای انتشار دانش علمی، انتقال دانش، و ثبت نتایج پژوهش هستند ]1[. ارزیابی فعالیتهای علمی یک نشریه به نوبه خود از جمله مهمترین عواملی است که ضمن بررسی وضعیت موجود، فرآیند تولید دانش را رصد و سردبیران و سیاستگذاران نشریات را از روند پس از انتشار و میزان تاثیرگذاری نشریه در شبکه پژوهشی آگاه میسازد ]2[. بررسی مفهومی و کتابسنجی ساختار یک نشریه علمی میتواند برای پژوهشگران، سیاستگذاران و تصمیمسازان در تعیین ساختار موضوعی، روند رشد و اثرگذاری نشریه مفید باشد ]3[.
یکی از فنون و روشهای سنجش و ارزیابی نشریات علمی تحلیلهای کتابسنجی است ]4[ که به کمک آن میتوان بدنه دانش در یک رشته را مورد تحلیل قرار داد و نسبت به سیر تحول آن اطلاع حاصل نمود ]5[. مرور پژوهشهای کتابسنجی حاکی از آن است که مطالعات بسیاری با روش کتابسنجی بر روی نشریات مختلف انجام شدهاست. میتوان نمونههایی از مطالعات کتابسنجی روی نشریات مانند تحلیل نشریه پیشبینی فناوری و تغییرات اجتماعی ]6[، نشریه کومش [4]، نشریه طب سنتی اسلام و ایران [7]، نشریه مطالعات ادبیات تطبیقی [8]، نشریه نیچر [9]، نشریه سلامت مدارس [10]، نشریه پایداری [11] و نشریه مدیریت سلامت [12] را نام برد که برای ارائه یک نمای کلی از سیر انتشارات خود این روش را بهکار گرفتهاند. در میان مطالعات انجامشده حوزه کتابسنجی و علمسنجی، بررسی شبکههای همنویسندگی و نقشه ارتباط علمی میان نویسندگان نیز موضوعی است که نظر پژوهشگران این حوزه را به خود جلب نموده است. تحلیل عمیقتر این ارتباطات میتواند همکاریهای تحقیقاتی بین سازمانها، نویسندگان یا کشورها و همچنین تکامل موضوعات در حوزههای دانش انتخابی را نشان دهد ]13،14[.
علی نژاد و میرحقجو [12] نشریه مدیریت سلامت را در سال 1398 مورد مطالعه علمسنجی قرار دادهاند و به بررسی و مصورسازی شبکههای همکاری علمی پژوهشگران در یک بازه زمانی چهار ساله از سال 1392 تا 1396 پرداختهاند. بنابراین، برای تعیین وضعیت نشریه از آن سال به بعد نیاز به یک بررسی گسترده برای یافتن نقاط قدرت و ضعف احساس میشد. مطالعه حاضر با رویکرد علمسنجی ولی با اهداف ویژه متنوع به بررسی و تحلیل ابعاد گوناگون نشریه در بازه زمانی 27 سال، یعنی از ابتدای تأسیس فصلنامه تا سال 1403، پرداخته است. نتایج این تحلیل جامع از وضعیت نشریه میتواند مسیر را برای رشد و ارتقاء آن هموار سازد. شناسایی مهمترین افراد، موسسات، دانشگاهها و سایر عوامل مرتبط با انتشارات علمی میتواند زمینهساز برقراری ارتباط، همکاری نظاممند علمی و تبادل اطلاعات در زمینههای مختلف باشد. همچنین بررسی ظرفیتهای موجود به سیاستگذاران و مدیران پژوهشی در ارزیابی کیفیت عملکرد و تخصیص درست و اصولی بودجه کمک خواهد کرد. از همه مهمتر، یافتههای مطالعه میتواند به سردبیر و هیات تحریریه نشریه اطلاعات لازم را در راستای بهبود وضعیت نشریه ارائه دهد.
هدف کلی تحلیل کتابسنجی و مصورسازی نشریه مدیریت سلامت طی سالهای 1376 تا 1403 است و اهداف اختصاصی آن عبارتند از: 1) تعیین روند انتشار مقالهها در نشریه مدیریت سلامت، 2) تعیین روند استنادهای دریافتی مقالههای منتشرشده ، 3) تعیین نویسندگان فعال و اثرگذار، 4) شناسایی پراستنادترین مقالات منتشرشده، 5) ترسیم نقشه همتالیفی نویسندگان، 6) ترسیم نقشه همرخدادی کلیدواژههای تولیدات علمی، 7) تحلیل مقالههای نمایه شده و استنادات دریافتی در اسکوپوس از ابتدای انتشار مجله، 8) تعیین کشورهای پرتولید و پراستناد مشارکتکننده در مقالات منتشر شده، 9) تعیین موسسات مشارکتکننده در نشریه، 10) ترسیم ابرکلمات کلیدی مقالههای منتشر شده و 11) تعیین مجلات، نویسندگان، موسسات و کشورهای استنادکننده به نشریه مدیریت سلامت.
روشها
مطالعه حاضر با هدف تحلیل کتابسنجی مقالات منتشرشده در نشریه مدیریت سلامت از ابتدا تا پایان سال 1403 طراحی و اجرا شد. این پژوهش از نوع مطالعات توصیفی-کاربردی بوده و با بهرهگیری از روشهای کتابسنجی به بررسی ساختار انتشارات و استنادهای مرتبط پرداخته است. جامعه پژوهش شامل کلیه مقالههای منتشرشده در نشریه مدیریت سلامت طی بازه زمانی 1376 تا 1403 بود. دادههای مربوط به آنها از منابع مختلفی از جمله وبسایت رسمی نشریه، پایگاه مگیران، گوگل اسکالر و پایگاه اسکوپوس گردآوری شدهاند. برای جمعآوری دادههای کتابشناختی، فایلRIS تمام مقالات از طریق وبسایت رسمی نشریه، و در برخی موارد از طریق پایگاه مگیران، بهصورت دستی دانلود و ذخیره شد. دادههای استنادی مقالات نیز با استفاده از نرمافزارPublish or Perish ، موتور جستجوی گوگل اسکالر و بهطور مستقیم از پایگاه اسکوپوس دریافت شد.
پس از گردآوری و تجمیع دادهها، اطلاعات کتابشناختی و استنادی جهت تحلیل و مصورسازی به نرمافزارهای Microsoft Excel و VOSviewer منتقل شد. در این مرحله، تحلیلهای کتابسنجی از جمله تعیین میزان استنادها، شناسایی نویسندگان برجسته، تحلیل هماستنادی، و روابط موضوعی مقالات با استفاده از نرمافزار VOSviewer انجام شد. همچنین، در جهت اهداف مطالعه و با استفاده از روشهای آمار توصیفی در قالب جداول، نمودارها، و آمارههای توصیفی شامل: فراوانی، درصد فراوانی از نرمافزار Excel استفاده شد. در نهایت، نقشههای علمی مرتبط با موضوعات اصلی مقالات، نویسندگان، و ارتباطات استنادی ترسیم شده و تصویری جامع از شبکه علمی مقالات منتشرشده در این نشریه ارائه شد.
یافتهها
تعداد و روند انتشار مقالهها: در مجموع 733 مدرک از 27 جلد و 93 شماره از سال 1376 تا 1403 از وبسایت نشریه مدیریت سلامت بازیابی شد. یافتههای تحلیل نشریه از نظر تعداد انواع مدارک چاپ شده نشان داد که از تعداد کل 733 مدرک، تعداد 655 مورد مقالات پژوهشی (89/4درصد)، تعداد 56 مورد مقالات مروری (7/6 درصد)، تعداد 18 مورد نامه به سردبیر و تعداد چهار مقاله کوتاه (مجموعا 3 درصد) در نشریه به چاپ رسیده است. تا سال 1382 انتشار مدارک نامنظم بوده است. از سال 1380، تعداد مدارک منتشر شده افزایش یافته و از سال 1383 به بعد روند ثابت و یکنواختی داشته است (شکل 1پیوست). نشریه نه مقاله باز پسگرفته شدهRetractedدارد که هشت مقاله مربوط به سال 1383 و یک مقاله در سال 1382 منتشر شده است.
روند استنادات به مقالهها: در بررسی استنادات، روند استناد به مقالههای نشریه در دو منبع استنادی گوگل اسکالر و اسکوپوس مورد مطالعه قرار گرفت که نتایج در ادامه بهطور مجزا گزارش میشوند.
روند استنادات به مقالههای نشریه در موتور جستجوی گوگل اسکالر: بر اساس نتایج، مقالههای مورد بررسی نشریه مدیریت سلامت در مجموع 6233 استناد را تا سال 1403 در موتور جستجوی گوگل اسکالر دریافت کردهاند. تعداد استنادات نشریه نیز تا سال 1382 نامنظم و کم بوده است ولی در سال 1383، روند استنادات با جهشی بزرگ روبهرو شده است؛ بهطوری که از 10 استناد در سال 1382 به 512 استناد در سال 1383رسیده است. میتوان گفت که از سال 1383به بعد، روند استنادات به نشریه همواره با نوسان مواجه بوده است. باید در نظر داشت که در سالهای 1389، 1395 و 1402 استنادات نسبت به دیگر سالهای مورد بررسی بالاتر است. در سال 1403، کمترین میزان استناد دیده میشود و دلیل آن نیز انتشار تازه مقالات است که برای رویتپذیری و دریافت استناد به زمان نیاز دارد (شکل 2 پیوست).
یکی از فنون و روشهای سنجش و ارزیابی نشریات علمی تحلیلهای کتابسنجی است ]4[ که به کمک آن میتوان بدنه دانش در یک رشته را مورد تحلیل قرار داد و نسبت به سیر تحول آن اطلاع حاصل نمود ]5[. مرور پژوهشهای کتابسنجی حاکی از آن است که مطالعات بسیاری با روش کتابسنجی بر روی نشریات مختلف انجام شدهاست. میتوان نمونههایی از مطالعات کتابسنجی روی نشریات مانند تحلیل نشریه پیشبینی فناوری و تغییرات اجتماعی ]6[، نشریه کومش [4]، نشریه طب سنتی اسلام و ایران [7]، نشریه مطالعات ادبیات تطبیقی [8]، نشریه نیچر [9]، نشریه سلامت مدارس [10]، نشریه پایداری [11] و نشریه مدیریت سلامت [12] را نام برد که برای ارائه یک نمای کلی از سیر انتشارات خود این روش را بهکار گرفتهاند. در میان مطالعات انجامشده حوزه کتابسنجی و علمسنجی، بررسی شبکههای همنویسندگی و نقشه ارتباط علمی میان نویسندگان نیز موضوعی است که نظر پژوهشگران این حوزه را به خود جلب نموده است. تحلیل عمیقتر این ارتباطات میتواند همکاریهای تحقیقاتی بین سازمانها، نویسندگان یا کشورها و همچنین تکامل موضوعات در حوزههای دانش انتخابی را نشان دهد ]13،14[.
علی نژاد و میرحقجو [12] نشریه مدیریت سلامت را در سال 1398 مورد مطالعه علمسنجی قرار دادهاند و به بررسی و مصورسازی شبکههای همکاری علمی پژوهشگران در یک بازه زمانی چهار ساله از سال 1392 تا 1396 پرداختهاند. بنابراین، برای تعیین وضعیت نشریه از آن سال به بعد نیاز به یک بررسی گسترده برای یافتن نقاط قدرت و ضعف احساس میشد. مطالعه حاضر با رویکرد علمسنجی ولی با اهداف ویژه متنوع به بررسی و تحلیل ابعاد گوناگون نشریه در بازه زمانی 27 سال، یعنی از ابتدای تأسیس فصلنامه تا سال 1403، پرداخته است. نتایج این تحلیل جامع از وضعیت نشریه میتواند مسیر را برای رشد و ارتقاء آن هموار سازد. شناسایی مهمترین افراد، موسسات، دانشگاهها و سایر عوامل مرتبط با انتشارات علمی میتواند زمینهساز برقراری ارتباط، همکاری نظاممند علمی و تبادل اطلاعات در زمینههای مختلف باشد. همچنین بررسی ظرفیتهای موجود به سیاستگذاران و مدیران پژوهشی در ارزیابی کیفیت عملکرد و تخصیص درست و اصولی بودجه کمک خواهد کرد. از همه مهمتر، یافتههای مطالعه میتواند به سردبیر و هیات تحریریه نشریه اطلاعات لازم را در راستای بهبود وضعیت نشریه ارائه دهد.
هدف کلی تحلیل کتابسنجی و مصورسازی نشریه مدیریت سلامت طی سالهای 1376 تا 1403 است و اهداف اختصاصی آن عبارتند از: 1) تعیین روند انتشار مقالهها در نشریه مدیریت سلامت، 2) تعیین روند استنادهای دریافتی مقالههای منتشرشده ، 3) تعیین نویسندگان فعال و اثرگذار، 4) شناسایی پراستنادترین مقالات منتشرشده، 5) ترسیم نقشه همتالیفی نویسندگان، 6) ترسیم نقشه همرخدادی کلیدواژههای تولیدات علمی، 7) تحلیل مقالههای نمایه شده و استنادات دریافتی در اسکوپوس از ابتدای انتشار مجله، 8) تعیین کشورهای پرتولید و پراستناد مشارکتکننده در مقالات منتشر شده، 9) تعیین موسسات مشارکتکننده در نشریه، 10) ترسیم ابرکلمات کلیدی مقالههای منتشر شده و 11) تعیین مجلات، نویسندگان، موسسات و کشورهای استنادکننده به نشریه مدیریت سلامت.
روشها
مطالعه حاضر با هدف تحلیل کتابسنجی مقالات منتشرشده در نشریه مدیریت سلامت از ابتدا تا پایان سال 1403 طراحی و اجرا شد. این پژوهش از نوع مطالعات توصیفی-کاربردی بوده و با بهرهگیری از روشهای کتابسنجی به بررسی ساختار انتشارات و استنادهای مرتبط پرداخته است. جامعه پژوهش شامل کلیه مقالههای منتشرشده در نشریه مدیریت سلامت طی بازه زمانی 1376 تا 1403 بود. دادههای مربوط به آنها از منابع مختلفی از جمله وبسایت رسمی نشریه، پایگاه مگیران، گوگل اسکالر و پایگاه اسکوپوس گردآوری شدهاند. برای جمعآوری دادههای کتابشناختی، فایلRIS تمام مقالات از طریق وبسایت رسمی نشریه، و در برخی موارد از طریق پایگاه مگیران، بهصورت دستی دانلود و ذخیره شد. دادههای استنادی مقالات نیز با استفاده از نرمافزارPublish or Perish ، موتور جستجوی گوگل اسکالر و بهطور مستقیم از پایگاه اسکوپوس دریافت شد.
پس از گردآوری و تجمیع دادهها، اطلاعات کتابشناختی و استنادی جهت تحلیل و مصورسازی به نرمافزارهای Microsoft Excel و VOSviewer منتقل شد. در این مرحله، تحلیلهای کتابسنجی از جمله تعیین میزان استنادها، شناسایی نویسندگان برجسته، تحلیل هماستنادی، و روابط موضوعی مقالات با استفاده از نرمافزار VOSviewer انجام شد. همچنین، در جهت اهداف مطالعه و با استفاده از روشهای آمار توصیفی در قالب جداول، نمودارها، و آمارههای توصیفی شامل: فراوانی، درصد فراوانی از نرمافزار Excel استفاده شد. در نهایت، نقشههای علمی مرتبط با موضوعات اصلی مقالات، نویسندگان، و ارتباطات استنادی ترسیم شده و تصویری جامع از شبکه علمی مقالات منتشرشده در این نشریه ارائه شد.
یافتهها
تعداد و روند انتشار مقالهها: در مجموع 733 مدرک از 27 جلد و 93 شماره از سال 1376 تا 1403 از وبسایت نشریه مدیریت سلامت بازیابی شد. یافتههای تحلیل نشریه از نظر تعداد انواع مدارک چاپ شده نشان داد که از تعداد کل 733 مدرک، تعداد 655 مورد مقالات پژوهشی (89/4درصد)، تعداد 56 مورد مقالات مروری (7/6 درصد)، تعداد 18 مورد نامه به سردبیر و تعداد چهار مقاله کوتاه (مجموعا 3 درصد) در نشریه به چاپ رسیده است. تا سال 1382 انتشار مدارک نامنظم بوده است. از سال 1380، تعداد مدارک منتشر شده افزایش یافته و از سال 1383 به بعد روند ثابت و یکنواختی داشته است (شکل 1پیوست). نشریه نه مقاله باز پسگرفته شدهRetractedدارد که هشت مقاله مربوط به سال 1383 و یک مقاله در سال 1382 منتشر شده است.
روند استنادات به مقالهها: در بررسی استنادات، روند استناد به مقالههای نشریه در دو منبع استنادی گوگل اسکالر و اسکوپوس مورد مطالعه قرار گرفت که نتایج در ادامه بهطور مجزا گزارش میشوند.
روند استنادات به مقالههای نشریه در موتور جستجوی گوگل اسکالر: بر اساس نتایج، مقالههای مورد بررسی نشریه مدیریت سلامت در مجموع 6233 استناد را تا سال 1403 در موتور جستجوی گوگل اسکالر دریافت کردهاند. تعداد استنادات نشریه نیز تا سال 1382 نامنظم و کم بوده است ولی در سال 1383، روند استنادات با جهشی بزرگ روبهرو شده است؛ بهطوری که از 10 استناد در سال 1382 به 512 استناد در سال 1383رسیده است. میتوان گفت که از سال 1383به بعد، روند استنادات به نشریه همواره با نوسان مواجه بوده است. باید در نظر داشت که در سالهای 1389، 1395 و 1402 استنادات نسبت به دیگر سالهای مورد بررسی بالاتر است. در سال 1403، کمترین میزان استناد دیده میشود و دلیل آن نیز انتشار تازه مقالات است که برای رویتپذیری و دریافت استناد به زمان نیاز دارد (شکل 2 پیوست).
روند استنادهای دریافتی در اسکوپوس: در نمودار میلهای شکل 1، روند استنادات به مقالههای منتشر شده در هر سال نشریه مدیریت سلامت بر اساس دادههای اسکوپوس نشان داده شده است.
.PNG)
شکل 1. روند استنادهای دریافتی نشریه مدیریت سلامت در اسکوپوس از ابتدا تا 1403
شکل 1. روند استنادهای دریافتی نشریه مدیریت سلامت در اسکوپوس از ابتدا تا 1403
همانگونه که در شکل 1 دیده میشود، نشریه با 168 استناد، بالاترین استنادات دوره 27 ساله خود را در سال 1392 دریافت کرده است (زمانی که هنوز در اسکوپوس نمایه نشده بود). البته در سال 1398، یعنی در اوایل نمایه شدن در اسکوپوس، استنادات دریافتی نسبت به دو سال پیش از آن از 19 به 81 رسیده است ولی از آن سال تا 1403 روند نزولی شده است. بررسی شکل نشان میدهد که مقالات منتشر شده در برخی از سالها شامل 1377، 1378 و 1403 هیچ استنادی دریافت ننمودهاند ولی در سالهای 1392، 1394، 1389و 1396 بیشتر مقالات منتشر شده استناد گرفتهاند.
نویسندگان پرکار: از زمان تأسیس نشریه تا سال 1403، در مجموع 1702 نویسنده در انتشار مدارک نشریه مشارکت داشتهاند (جدول 1 پیوست)، تعداد 10 نویسنده پرکار با داشتن حداقل 10 مقاله منتشر شده در نشریه نشان میدهد که مریم احمدی با وابستگی سازمانی دانشگاه علوم پزشکی ایران، با 24 مدرک بیشترین مقالات را در نشریه منتشر کرده است. اباذر حاجوی نیز از دانشگاه علوم پزشکی ایران، با 21 مدرک و نادر خالصی از دانشگاه آزاد اسلامی (عضو هیئت علمی بازنشسته دانشگاه علوم پزشکی ایران) با 19 مدرک بهترتیب در رتبه دوم و سوم قرار دارند. دکتر محمدرضا گوهری، دکتر جمال الدین طبیبی و دکتر علیرضا ظهور نیز بهترتیب در جایگاههای چهارم تا ششم قرار دارند که همگی قبلا عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران بودهاند.
مقالات پراستناد منتشرشده در نشریه مدیریت سلامت: 10 مقاله پراستناد نشریه مدیریت سلامت بر اساس دادههای استنادی گوگل اسکالر نشان میدهد مقاله حسن ابوالقاسم گرجی و همکاران با عنوان "بهکارگیری مدل شکاف کیفیت خدمات (سروکوال: ServQual) در مجتمع آموزشی درمانی امام خمینی (ره): 1390" منتشر شده در سال 1392، با 94 استناد، پراستنادترین و اثرگذارترین مقاله نشریه مدیریت سلامت است. بعد از آن مقالهای با عنوان "بررسی برابری در تأمین مالی هزینههای سلامت خانوارهای ایرانی" با 80 استناد در رتبه دوم قرار دارد. این مقاله توسط محسن مهرآرا و همکاران در سال 1389 منتشر شده است. مقاله امیراشکان نصیریپور و همکاران با عنوان "رابطهی فرهنگ سازمانی با بهرهوری کارکنان در بیمارستانهای عمومی آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران؛ 1386" نیز در رتبه سوم قرار دارد. این مقاله با 71 استناد در سال 1388 منتشر شده است (جدول 2 پیوست).
نقشه همتالیفی نویسندگان: بر اساس شکل 2 (شبکه همتالیفی)، خوشه قرمز و خوشه سبز هر کدام با هفت نویسنده بزرگترین خوشه هستند. مریم احمدی پرکارترین نویسنده نشریه مدیریت سلامت است. بهطوری که در انتشار 24 مدرک در این نشریه با 14 نویسنده دیگر همکاری داشته است. بیشترین همتالیفی نیز بین مریم احمدی، محمدرضا گوهری و فرحناز صدوقی رخ داده است.
نویسندگان پرکار: از زمان تأسیس نشریه تا سال 1403، در مجموع 1702 نویسنده در انتشار مدارک نشریه مشارکت داشتهاند (جدول 1 پیوست)، تعداد 10 نویسنده پرکار با داشتن حداقل 10 مقاله منتشر شده در نشریه نشان میدهد که مریم احمدی با وابستگی سازمانی دانشگاه علوم پزشکی ایران، با 24 مدرک بیشترین مقالات را در نشریه منتشر کرده است. اباذر حاجوی نیز از دانشگاه علوم پزشکی ایران، با 21 مدرک و نادر خالصی از دانشگاه آزاد اسلامی (عضو هیئت علمی بازنشسته دانشگاه علوم پزشکی ایران) با 19 مدرک بهترتیب در رتبه دوم و سوم قرار دارند. دکتر محمدرضا گوهری، دکتر جمال الدین طبیبی و دکتر علیرضا ظهور نیز بهترتیب در جایگاههای چهارم تا ششم قرار دارند که همگی قبلا عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران بودهاند.
مقالات پراستناد منتشرشده در نشریه مدیریت سلامت: 10 مقاله پراستناد نشریه مدیریت سلامت بر اساس دادههای استنادی گوگل اسکالر نشان میدهد مقاله حسن ابوالقاسم گرجی و همکاران با عنوان "بهکارگیری مدل شکاف کیفیت خدمات (سروکوال: ServQual) در مجتمع آموزشی درمانی امام خمینی (ره): 1390" منتشر شده در سال 1392، با 94 استناد، پراستنادترین و اثرگذارترین مقاله نشریه مدیریت سلامت است. بعد از آن مقالهای با عنوان "بررسی برابری در تأمین مالی هزینههای سلامت خانوارهای ایرانی" با 80 استناد در رتبه دوم قرار دارد. این مقاله توسط محسن مهرآرا و همکاران در سال 1389 منتشر شده است. مقاله امیراشکان نصیریپور و همکاران با عنوان "رابطهی فرهنگ سازمانی با بهرهوری کارکنان در بیمارستانهای عمومی آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران؛ 1386" نیز در رتبه سوم قرار دارد. این مقاله با 71 استناد در سال 1388 منتشر شده است (جدول 2 پیوست).
نقشه همتالیفی نویسندگان: بر اساس شکل 2 (شبکه همتالیفی)، خوشه قرمز و خوشه سبز هر کدام با هفت نویسنده بزرگترین خوشه هستند. مریم احمدی پرکارترین نویسنده نشریه مدیریت سلامت است. بهطوری که در انتشار 24 مدرک در این نشریه با 14 نویسنده دیگر همکاری داشته است. بیشترین همتالیفی نیز بین مریم احمدی، محمدرضا گوهری و فرحناز صدوقی رخ داده است.
شکل2. شبکه همتالیفی نویسندگان نشریه مدیریت سلامت
نقشه همرخدادی زمانی کلیدواژههای تولیدات علمی: در مجموع، 1932 کلیدواژه در مدارک نشریه بهکار رفتهاست. شکل 3 شبکه همرخدادی این واژگان را نشان میدهد. در این شبکه، خوشه اول (قرمز) بزرگترین خوشه و دارای هفت کلیدواژه: ایران (12) و سیستم اطلاعات بیمارستانی (11) است. خوشه دوم سبز رنگ و دارای هفت کلیدواژه مانند بیمارستانها (14)، همکاری علمی (3)، شاخصهای عملکرد (6) و جو سازمانی (4) است. بیشترین همرخدادی نیز بین کلیدواژههای بیمارستان، کارایی و بهرهوری بوده است (شکل 3).
در ادامه، نقشه زمانی کلیدواژههای مورد استفاده نویسندگان بررسی شد. این نقشه منطبق بر نقشه همرخدادی واژگان نشریه است. طبق راهنمای نقشه، کلیدواژههایی که طیف آبیتر دارند کلیدواژههای قدیمی و کلیدواژههایی که به سمت طیف زرد رنگ هستند کلیدواژههای جدید نویسندگان نشریه هستند. کلیدواژههایی مثل مدیران و پروندههای پزشکی از کلیدواژههای قدیمی و کلیدواژههایی مثل گردشگری پزشکی و کووید- 19 کلیدواژههای جدیدی هستند که نشان میدهد تولیدات علمی نشریه مدیریت سلامت از سال1399بیشتر به سمت این موضوعات رفته است (شکل 3 پیوست).
در ادامه، نقشه زمانی کلیدواژههای مورد استفاده نویسندگان بررسی شد. این نقشه منطبق بر نقشه همرخدادی واژگان نشریه است. طبق راهنمای نقشه، کلیدواژههایی که طیف آبیتر دارند کلیدواژههای قدیمی و کلیدواژههایی که به سمت طیف زرد رنگ هستند کلیدواژههای جدید نویسندگان نشریه هستند. کلیدواژههایی مثل مدیران و پروندههای پزشکی از کلیدواژههای قدیمی و کلیدواژههایی مثل گردشگری پزشکی و کووید- 19 کلیدواژههای جدیدی هستند که نشان میدهد تولیدات علمی نشریه مدیریت سلامت از سال1399بیشتر به سمت این موضوعات رفته است (شکل 3 پیوست).
شکل 3. شبکه همرخدادی واژگان مدارک نشریه مدیریت سلامت
تحلیل اطلاعات مربوط به مقالههای منتشر شده در نشریه مدیریت سلامت از سال 1398 ( نمایه شدن در اسکوپوس): براساس دادههای کتابشناختی استخراج شده از اسکوپوس، مجموعا 163 مدرک از 481 نویسنده از سال 1398تا 1403 از نشریه مدیریت سلامت در پایگاه استنادی اسکوپوس نمایه شده است. این مدارک با رشد 9/92- درصدی، اکثراً مقالات پژوهشی اصیل (157 مورد) بودهاند. مقالات مروری (6 مورد) نیز در رتبه دوم انواع مقالات نشریه قرار گرفتند. درصد همکاری بینالمللی این مدارک 1/227 درصد بود و بهازای هر مدرک، 3/63 نویسنده مشارکت داشتهاند. بر اساس اطلاعات بررسی شده میانگین استناد به ازای هر سند، 1/196 بود.
کشورهای پرتولید مشارکتکننده در مقالات: بهمنظور شناسایی کشورهای پرتولید در انتشار مقالات نشریه مدیریت سلامت، وابستگی نویسندگان بررسی شد. برای این منظور، در هر کشور پرتولیدترین نویسندگان، بههمراه کلید واژههای مدارک منتشر شده در نشریه مشخص شد. نتایج نشان داد سه کشور ایران، افغانستان، و عراق بهترتیب بیشترین مشارکت را در انتشار مقالات منتشر شده نشریه مدیریت سلامت داشتهاند. در بین کشورها، بیشترین تعداد مقاله (278 مورد) مربوط به نویسندگان با وابستگیهای سازمانی به دانشگاههای ایران بود. پس از ایران، عراق با 35 نویسنده وابسته و سپس افغانستان با دو نویسنده وابسته در رتبههای دوم و سوم قرار داشتند. دکتر عباس شیخطاهری و دکتر فرحناز صدوقی از دانشکده مدیریت و اطلاعرسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران، جواد مقری از دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دکتر عزیز رضاپور از مرکز تحقیقات علوم مدیریت و اقتصاد سلامت دانشگاه علوم پزشکی ایران و سیدسعید طباطبایی از دانشگاه علوم پزشکی مشهد مشارکتکنندگان اصلی از کشور ایران بودند (شکل 4).
موسسات با مشارکت بالاتر: در مجموع، 124 موسسه در انتشار 163 مقالههای نشریه مدیریت سلامت در اسکوپوس مشارکت داشتهاند. بررسی ده موسسه پرکار و تاثیرگذار نشان میدهد دانشگاه علوم پزشکی ایران با 116 مقاله در رتبه اول قرار دارد. بعد از آن دانشگاه آزاد اسلامی با 52 مقاله و دانشگاه علوم پزشکی مشهد با 38 مقاله بهترتیب در رتبههای دوم و سوم قرار دارند (شکل 4 پیوست).
ابرکلمات کلیدی مقالههای منتشر شده: شکل 5، ابر کلمات کلیدی را برای 50 کلیدواژه نویسندگان نشریه مدیریت سلامت نشان میدهد. بزرگتر بودن کلیدواژه نشان از پراستفاده بودن آن کلیدواژه است. همانطور که مشاهده میشود، کلیدواژه بیمارستان با 14 رخداد پراستفادهترین کلیدواژه برای نویسندگان نشریه بوده است. بعد از آن کووید-19 با 10 رخداد و ایران با 7 رخداد قرار دارد. سایر کلیدواژهها در شکل 5 قابل مشاهده است.
کشورهای پرتولید مشارکتکننده در مقالات: بهمنظور شناسایی کشورهای پرتولید در انتشار مقالات نشریه مدیریت سلامت، وابستگی نویسندگان بررسی شد. برای این منظور، در هر کشور پرتولیدترین نویسندگان، بههمراه کلید واژههای مدارک منتشر شده در نشریه مشخص شد. نتایج نشان داد سه کشور ایران، افغانستان، و عراق بهترتیب بیشترین مشارکت را در انتشار مقالات منتشر شده نشریه مدیریت سلامت داشتهاند. در بین کشورها، بیشترین تعداد مقاله (278 مورد) مربوط به نویسندگان با وابستگیهای سازمانی به دانشگاههای ایران بود. پس از ایران، عراق با 35 نویسنده وابسته و سپس افغانستان با دو نویسنده وابسته در رتبههای دوم و سوم قرار داشتند. دکتر عباس شیخطاهری و دکتر فرحناز صدوقی از دانشکده مدیریت و اطلاعرسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران، جواد مقری از دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دکتر عزیز رضاپور از مرکز تحقیقات علوم مدیریت و اقتصاد سلامت دانشگاه علوم پزشکی ایران و سیدسعید طباطبایی از دانشگاه علوم پزشکی مشهد مشارکتکنندگان اصلی از کشور ایران بودند (شکل 4).
موسسات با مشارکت بالاتر: در مجموع، 124 موسسه در انتشار 163 مقالههای نشریه مدیریت سلامت در اسکوپوس مشارکت داشتهاند. بررسی ده موسسه پرکار و تاثیرگذار نشان میدهد دانشگاه علوم پزشکی ایران با 116 مقاله در رتبه اول قرار دارد. بعد از آن دانشگاه آزاد اسلامی با 52 مقاله و دانشگاه علوم پزشکی مشهد با 38 مقاله بهترتیب در رتبههای دوم و سوم قرار دارند (شکل 4 پیوست).
ابرکلمات کلیدی مقالههای منتشر شده: شکل 5، ابر کلمات کلیدی را برای 50 کلیدواژه نویسندگان نشریه مدیریت سلامت نشان میدهد. بزرگتر بودن کلیدواژه نشان از پراستفاده بودن آن کلیدواژه است. همانطور که مشاهده میشود، کلیدواژه بیمارستان با 14 رخداد پراستفادهترین کلیدواژه برای نویسندگان نشریه بوده است. بعد از آن کووید-19 با 10 رخداد و ایران با 7 رخداد قرار دارد. سایر کلیدواژهها در شکل 5 قابل مشاهده است.
شکل 4. نقشه سه فیلدی از کشورها، نویسندگان و موضوعات آنها
شکل 5. ابر کلمات کلیدی نویسندگان
مجلات، نویسندگان، موسسات و کشورهای استنادکننده: یکی از تحلیلهای مهم و کاربردی برای مجلات علمی، تحلیل منابع استنادکننده در اسکوپوس به مقالات نشریه است. در سطح نویسندگان، در مجموع 160 نویسنده در اسکوپوس به مقالات نشریه مدیریت سلامت استناد کردهاند. عباس شیخطاهری (با 13 مقاله)، لیلا شاهمرادی (با 11 مقاله) و علیمحمد مصدقراد (با 9 مقاله) بهترتیب سه نویسندهای هستند که بیشترین استناد را به مقالات نشریه مدیریت سلامت نمودهاند. در سطح مجلات، در مجموع 155 نشریه به مقالههای نشریه مدیریت سلامت استناد کردهاند. براساس بررسی انجام گرفته، نشریه مدیریت سلامت با 52 مقاله در رتبه اول قرار دارد. بعد از آن نشریه پیاورد سلامت با 41 مقاله در رتبه دوم و نشریه طب نظامی با 23 مقاله در رتبه سوم قرار دارد. در مجموع 160 موسسه در استناددهی به مقالات نشریه مدیریت سلامت فعال بودهاند. از این میان، دانشگاه علوم پزشکی ایران با حدود 21 درصد استناد در صدر جدول قرار دارد. پس از آن، دانشگاه علوم پزشکی تهران با 20 درصد و دانشگاه آزاد اسلامی با حدود هفت درصد بهترتیب در رتبه دوم و سوم قرار دارند. بررسی کشورهای استنادکننده به نشریه مدیریت سلامت حاکی از آن بود که 46 کشور در استناد به مقالات نشریه سهیم بودهاند. ایران با 88 درصد در رتبه اول و کشورهای آمریکا و انگلستان به ترتیب با 2/53 و 1/78درصد در رتبههای دوم و سوم قرار گرفتند (جدول 3 پیوست).
بحث
مطالعه حاضر روند انتشار نشریه مدیریت سلامت را در طی 27 سال از سال 1376 تا 1403 نشان میدهد. این پژوهش با رویکرد علمسنجی و کتابسنجی با فراهم نمودن چشماندازی جامع از فراز و فرود بروندادهای علمی نشریه، ابزاری مبتنی بر شواهد برای سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه کمی و کیفی انتشار نشریه فراهم مینماید.
پژوهشهای خارجی فراوانی با شیوه کتابسنجی و علمسنجی انجام شده است که هدف برخی از آنها تحلیل و بررسی یک حوزه تحقیقاتی یا موضوعی بوده است ]15-19[، در برخی نیز به مطالعه و تحلیل چند نشریه در یک حوزه موضوعی خاص پرداخته شدهاست ]20،21[. درحالیکه در مطالعه حاضر به بررسی روند نشر یک مجله پرداخته شد. پژوهشهای مشابه دیگری نیز با هدف بررسی روند و الگوهای انتشار یک مجله انجام شده که میتوان به مطالعه چونگ و همکاران [22]، تیروناووکاراسو و همکاران [23]، سرینیواسا رائو و همکاران [24]، جین و همکاران [25]، لیگید [26]، رحمان و همکاران [27]، گاویریا مارین و همکاران [28]، مارتیز لوپز و همکاران [29] و کورلاس و همکاران [30] اشاره نمود. در پژوهش حاضر نیز مشابه مطالعات خارجی ذکر شده، روند انتشار، استنادات و الگوی همکاریهای انجام شده بین نویسندگان و موسسات در یک نشریه علمی در بازههای زمانی مختلف برای ترسیم شمایی از عملکرد نشریه و نشان دادن نقاط قوت و ضعف آن مورد بررسی شد. با مقایسه بازه زمانی 27 ساله مطالعه جاری با مطالعات دیگر، میتوان دریافت که در برخی از مطالعات مانند پژوهش کورلاس [30]، رحمان [27] و تیروناووکاراسو [23]، بازه زمانی کوتاه زیر یک دهه از زمان نشر مقالات مورد بررسی قرار گرفته است. در برخی دیگر از مطالعات مانند مارتینز لوپز [29]، سرینیواسا رائو [24]، چونگ [22] و گاویریا مارین [28]، بازه زمانی بزرگتر بین یک تا پنج دهه بررسی شده است. در مطالعات خارجی، مبنای گردآوری و سنجش استنادات یک یا چند پایگاه استنادی، بر اساس هدف یا نیاز آن، شامل گوگل اسکالر، اسکوپوس یا وب آف ساینس بوده است. در پژوهش حاضر نیز بیشتر اطلاعات بر اساس پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس و استنادها بر اساس گوگل اسکالر و اسکوپوس گردآوری و تحلیل شد.
در بین پژوهشهای داخل کشور در زمینه کتابسنجی و علم سنجی، تعداد زیادی در حوزههای خاص و متفاوت پژوهشی انجام شده است ]31-38[. تعدادی نیز به بررسی بروندادهای علمی پژوهشگران یک دانشگاه یا حیطه پژوهشی پرداختهاند ]39-42[.برخی از مطالعات در کشور نیز مانند پژوهش حاضر روند انتشار نشریهای را بررسی نمودهاند ]43-46[ که از بین آنها میتوان به پژوهش مصطفوی و همکاران در سال 2024 [44] با تحلیل روند انتشار 10 سال نشریه بینالمللی آزمایشگاه پزشکی(International Journal of Medical Laboratory)، دهقان بندکی و همکاران در سال 2020 [43] با تحلیل روند انتشار 32 سال نشریه پزشکی جمهوری اسلامی ایران، ایمانی و همکاران در سال 2019 [45] با تحلیل روند انتشار 55 سال مربوط به نشریه بین المللی مطالعات پرستاری، و مختاری و همکاران [46] با تحلیل روند انتشار 73 سال نشریه مستندسازی اشاره نمود. با در نظر گرفتن اینکه مطالعه حاضر نیز روند 27 سال انتشارات نشریه مدیریت سلامت را بررسی کردهاست، میتوان گفت مطالعات داخل کشور نسبت به مطالعات خارجی گرایش بیشتری به ارزیابی عملکرد نشریهها در بازههای زمانی طولانی داشتهاند. این امر میتواند حاکی از توجه سیاستگذاران و فعالان حوزه نشریات در کشور ایران به این نوع مطالعات باشد. تمام مطالعات ذکر شده ایرانی از اسکوپوس بهعنوان منبع بررسی و تحلیل استفاده نمودهاند. مطالعه حاضر نیز بر مبنای اسکوپوس انجام شد. همچنین، در تمام مطالعات داخلی نیز نرم افزار VOSviewerجهت مصورسازی استفاده شده است و در این مطالعه نیز از این نرمافزار استفاده شد. بهنظر میرسد این نرم افزار به دلیل سهولت کار، تنوع نقشههای خروجی و امکان ورود فایل از انواع منابع [47] پرکاربردترین و محبوبترین نرمافزار در دنیا در حیطه پژوهشهای علمسنجی باشد.
یافتههای مطالعه دهقانبندکی و همکاران [43] نشان داد وابستگی سازمانی10 دانشگاه و موسسه که بیشترین تعداد مقالات منتشر شده در مجله را دارند، از کشور ایران است و دانشگاه علوم پزشکی ایران در بالاترین رتبه قرار دارد. این نتایج با یافتههای مطالعه حاضر یکسان است. طبق مطالعه مصطفوی و همکاران [44] نیز سه موسسه پرکار در انتشار مقالات نشریه مورد بررسی از کشور ایران هستند. از سوی دیگر، نتایج مطالعه مصطفوی با نشان دادن اینکه 10 نویسنده اول پرکار در انتشار مقالات همه وابستگی کشور ایران را دارند با مطالعه حاضر همسو میباشد. در این پژوهش، میزان مشارکت بینالمللی بسیار پایین بهدست آمد که از این نظر با نتایج مصطفوی شباهت دارد. پژوهش دهقانبندکی و همکاران [43] روند انتشار مقالات را در طی چندین سال تا زمان تغییر تناوب نشریه از فصلنامه بهصورت مداوم روند ثابت و یکنواختی گزارش نموده است. بررسی روند انتشار نشریه مدیریت سلامت در مطالعه حاضر نیز نشان میدهد تعداد مقالات و استنادات نشریه در طی سالهای مورد بررسی بهرغم فراز و نشیبهای کم، روند نسبتا یکنواختی داشته است که این مساله میتواند نتیجه سیاستهای نشریه برای انتشار باشد.
باید توجه داشت که میزان رکود و افزایش استنادات در سالهای ذکر شده به میزان مورد توجه قرار گرفتن یا نگرفتن مقالههای چاپ شده در سالهای پیش بر میگردد. با ملاحظه دقیق این نوسانات سالیانه، مسوولین نشریه میتوانند دلایل مربوط به آن را در موضوع مقالات یا دلایل دیگر جستجو کنند. برای نمونه، تعداد استنادات دریافتی در سال 1397، (۸۱ استناد) بهطور قابلتوجهی بیشتر از سال 1396 (۳۰ استناد) بوده است. این افزایش احتمالاً به دلیل نمایه شدن نشریه در پایگاه اسکوپوس بوده و ممکن است پژوهشگران را هر چند بهطور مقطعی به ارجاعدهی به مقالههای آن ترغیب کرده باشد. از سوی دیگر، در تعداد استنادات دریافتی مقالههای نشریه بعد از سال 1397 افزایش محسوسی دیده نمیشود. این ممکن است به دلیل وابستگی استنادات به زمان باشد [48] زیرا مقالات برای دیده شدن، خوانده شدن و دریافت استناد به زمان بیشتری نیاز دارند.
بر اساس اطلاعات گردآوری شده، تعداد مقالات منتشره در نشریه در سالهای اخیر با شیب کمی کاهش یافته است. دلیل این کاهش میتواند سیاست نشریه به ارسال چکیده مبسوط باشد که معمولاً تدوین آن برای پژوهشگران مشکلتر بوده و به زمان قابل توجهی نیاز دارد. کاهش استنادات از زمان نمایه شدن نشریه در اسکوپوس ممکن است به علت دریافت مقالات کمتر و افت درکیفیت مقالههای دریافتی از نظر موضوع، روش، یا نگارش باشد. تفاوتهایی که در نتایج برگرفته از تحلیل استنادات در گوگل اسکالر و اسکوپوس دیده شد، به دلیل سیاست دو بانک استنادی اسکالر و اسکوپوس در محاسبه استنادات میباشد. در اسکوپوس تعداد استنادات دریافتی از مجلات تحت پوشش و نمایه اسکوپوس محاسبه می شود ولیدر گوگل اسکالر استنادات از کلیه مجلات بدون توجه به نمایه بانک اطلاعاتی آن محاسبه میشوند. بنابراین، از آنجایی که در پایگاه اسکوپوس مجموعهای معیار برای نمایهشدن مجلات وجود دارد، تعداد مجلات کمتری در اسکوپوس تحت پوشش قرار گرفتهاند. بر همین اساس، تعداد استنادات دریافتی در اسکوپوس معمولاً تفاوت قابل توجهی نسبت به استنادات در گوگل اسکالر دارد. در مورد نشریه مدیریت سلامت، بررسی هر دو روند استنادات نشان داد که نمایه شدن نشریه در اسکوپوس منجر به افزایش محسوس تعداد استنادات دریافتی نشریه نشده است.
نشریه مدیریت سلامت پس از 22 سال انتشار در پایگاه استنادی اسکوپوس نمایه شده است. در سال 1401، سایت اسکور نشریه 0/6 بوده که در سال 1402 به 0/8و در سال 1403، به عدد یک رسیده است. این روند حاکی از رشد اندک نشریه در حیطه جذب استنادات در میان مجلات نمایه بینالمللی اسکوپوس است. در مطالعه روند استنادها به مقالات نشریه در اسکوپوس، توجه بیشتری به مقالات برخی سالها دیده میشود و بهنظر میرسد نشریه در این سالها مقالاتی منتشر نموده که انطباق بیشتر با موضوعات روز، کاربردی و لبه دانشی در حیطه نشریه داشته و یا از روشهایی بهره برده که به رویتپذیری بیشتر مقالات نشریه انجامیده است. در این میان نقش سیاستگذاری نشریه در داوری، پذیرش و انتشار مقالات با موضوعات دارای اهمیت و اولویت انکارناپذیر است. این موارد احتمالا سبب شده مقالهها بیشتر مورد اقبال پژوهشگران قرار گیرد.
نگاهی به فهرست ده نویسنده پرانتشار در نشریه نشان میدهد تمام این افراد در برههای از فعالیتهای حرفهای خود دارای وابستگی دانشگاه علوم پزشکی ایران بودهاند. از آنجایی که پر استنادترین مقالات نشریه مربوط به دهه 80 و 90 بود، بهنظر میرسد سیاستهای نشر در این سالها با الگوی روز بینالمللی درحیطه موضوعی نشریه انطباق بیشتری دارد. با وجودی که استناد مقولهای وابسته به زمان است ولی توسعه و همهگیری رسانههای اجتماعی آکادمیک از دهه 90 به بعد هم میتواند در رویتپذیری مقالات نقش موثری داشته باشد.
توجه به نقشه همتالیفی نویسندگان نشریه مدیریت سلامت نشان میدهد غالب همکاریها مربوط به نویسندگان داخلی و با وابستگی سازمانی دانشگاه علوم پزشکی ایران بودهاند. نقشه کشورهای پرتولید نشریه مدیریت سلامت نشان میدهد 88/4درصد نویسندگان از کشور ایران بودهاند. پس از ایران، عراق با 11درصد بالاترین وابستگی و پس از آن افغانستان با 0/6 درصد در جایگاه سوم قرار دارد. این یافته نشان میدهد نشریه در جذب مقالات بینالمللی چندان موفق نبوده است. مقایسه این یافتهها با مطالعه علینژاد چمازکتی و همکاران در سال 1397 [12] نشان میدهد که نشریه مدیریت سلامت در سالهای 92 تا 96 نیز غالب مشارکتها را از کشور ایران و دانشگاه علوم پزشکی ایران داشته است.
محدودیتها
یکی از محدودیتهای پژوهش اختلاف بین سال میلادی و شمسی بود، بدین صورت که برخی مقالات در سایت نشریه با سالهای متفاوتی ذکر شده بود و این موضوع درج صحبح میزان استنادات در سال را تا حدودی مخدوش میکرد. از دیگر محدودیتهای این پژوهش میتوان مشکلات جستجو در پایگاه اسکوپوس به دلیل مسائل تحریمهای سیاسی و اقتصادی را نام برد. بهرغم این محدودیت، پژوهشگران مطالعه حاضر تلاش لازم را برای دریافت اطلاعات کافی از این پایگاه مبذول داشتهاند.
نتیجه گیری
بهرغم پیشرفتهای ملاحظه شده، نمایه شدن نشریه در پایگاه اسکوپوس تا پایان سال 1403 هنوز نقش قابل توجهی در افزایش چشمگیر مشارکتهای بینالمللی نشریه و بالابردن استنادات دریافتی مقالههای نشریه نداشته است. با توجه به میزان پایین مشارکت بینالمللی در انتشار مقالات نشریه، ضروری است نشریه برای جلب مشارکت بینالمللی اقداماتی انجام دهد یا ارتباطاتی برای ایجاد همکاری بینالمللی در نشریه شکل دهد. نویسندگان پرکار در نشریه در دورهای از فعالیتهای علمی-پژوهشی خود دارای وابستگی به دانشگاه علوم پزشکی ایران بودهاند، بنابراین پیشنهاد میشود نشریه برای جلب مشارکتهای ملی نیز تلاش کند، و حوزههای موضوعی و نمایه خود را از راههای موجود به جامعه پژوهشی مخاطب معرفی نماید. توزیع نوع مقالات در نشریه حاکی از آن است که بالغ بر 89 درصد مقالات از نوع پژوهشی اصیل و 7/6 درصد مروری بودهاند. با توجه به اینکه مقالات مروری حداقل دو برابر سایر مقالات استنادات دریافت میکنند، نشریه میتواند پذیرش تعداد مقالات مروری بیشتری را در دستور کار قرار دهد.
کلیدواژههای بیمارستان، کووید-19 و ایران پرتکرارترین واژهها بودند. نقشه همرخدادی زمانی کلیدواژههای تولیدات علمی نشریه نیز نشان میدهد بزرگترین خوشه مربوط به سیستم اطلاعات بیمارستانی و ایران است. این یافته نشان میدهد نشریه گرایش بیشتری به انتشار مقالات مرتبط با حوزه بیمارستانها داشته است. با توجه به اینکه زمینه نشر نشریه در حیطههای مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی (سیاستگذاری سلامت، سلامت در بلایا و فوریتها، و ارزیابی فناوری سلامت)، مدیریت اطلاعات سلامت (انفورماتیک پزشکی، فناوری اطلاعات سلامت، سلامت دیجیتال)، اقتصاد سلامت و کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی است، بهنظر میرسد توازن مناسبی بین انتشار در حوزههای اعلامی وجود ندارد و برخی حیطهها وزن بیشتری دارند. تبلیغات متوازن نشریه میان گروههای هدف، اعم از اساتید، پژوهشگران و دانشجویان در زمینههای تحت پوشش نشریه، میتواند میزان استقبال در حوزهها را بهشکل یکسان پیش ببرد. از سوی دیگر مسئولین نشریه از بین مقالات دریافت شده، تنوع موضوعی را در پذیرش مقالات
در نظر بگیرند. پژوهشهای بعدی میتواند انواع روندها (به ویژه استنادهای داده شده به نشریه) را در پایان سال 1404 یا در سالهای آتی نشان دهد. با مقایسه یافتههای پژوهشهای بعدی با یافتههای این مطالعه میتوان به دگرگونیهای بهوجود آمده به دلیل سیاستهای جدید نشریه یا اثر نمایهشدن در پایگاه اسکوپوس پی برد.
پیوست آنلاین
یافتههای تکمیلی
بحث
مطالعه حاضر روند انتشار نشریه مدیریت سلامت را در طی 27 سال از سال 1376 تا 1403 نشان میدهد. این پژوهش با رویکرد علمسنجی و کتابسنجی با فراهم نمودن چشماندازی جامع از فراز و فرود بروندادهای علمی نشریه، ابزاری مبتنی بر شواهد برای سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه کمی و کیفی انتشار نشریه فراهم مینماید.
پژوهشهای خارجی فراوانی با شیوه کتابسنجی و علمسنجی انجام شده است که هدف برخی از آنها تحلیل و بررسی یک حوزه تحقیقاتی یا موضوعی بوده است ]15-19[، در برخی نیز به مطالعه و تحلیل چند نشریه در یک حوزه موضوعی خاص پرداخته شدهاست ]20،21[. درحالیکه در مطالعه حاضر به بررسی روند نشر یک مجله پرداخته شد. پژوهشهای مشابه دیگری نیز با هدف بررسی روند و الگوهای انتشار یک مجله انجام شده که میتوان به مطالعه چونگ و همکاران [22]، تیروناووکاراسو و همکاران [23]، سرینیواسا رائو و همکاران [24]، جین و همکاران [25]، لیگید [26]، رحمان و همکاران [27]، گاویریا مارین و همکاران [28]، مارتیز لوپز و همکاران [29] و کورلاس و همکاران [30] اشاره نمود. در پژوهش حاضر نیز مشابه مطالعات خارجی ذکر شده، روند انتشار، استنادات و الگوی همکاریهای انجام شده بین نویسندگان و موسسات در یک نشریه علمی در بازههای زمانی مختلف برای ترسیم شمایی از عملکرد نشریه و نشان دادن نقاط قوت و ضعف آن مورد بررسی شد. با مقایسه بازه زمانی 27 ساله مطالعه جاری با مطالعات دیگر، میتوان دریافت که در برخی از مطالعات مانند پژوهش کورلاس [30]، رحمان [27] و تیروناووکاراسو [23]، بازه زمانی کوتاه زیر یک دهه از زمان نشر مقالات مورد بررسی قرار گرفته است. در برخی دیگر از مطالعات مانند مارتینز لوپز [29]، سرینیواسا رائو [24]، چونگ [22] و گاویریا مارین [28]، بازه زمانی بزرگتر بین یک تا پنج دهه بررسی شده است. در مطالعات خارجی، مبنای گردآوری و سنجش استنادات یک یا چند پایگاه استنادی، بر اساس هدف یا نیاز آن، شامل گوگل اسکالر، اسکوپوس یا وب آف ساینس بوده است. در پژوهش حاضر نیز بیشتر اطلاعات بر اساس پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس و استنادها بر اساس گوگل اسکالر و اسکوپوس گردآوری و تحلیل شد.
در بین پژوهشهای داخل کشور در زمینه کتابسنجی و علم سنجی، تعداد زیادی در حوزههای خاص و متفاوت پژوهشی انجام شده است ]31-38[. تعدادی نیز به بررسی بروندادهای علمی پژوهشگران یک دانشگاه یا حیطه پژوهشی پرداختهاند ]39-42[.برخی از مطالعات در کشور نیز مانند پژوهش حاضر روند انتشار نشریهای را بررسی نمودهاند ]43-46[ که از بین آنها میتوان به پژوهش مصطفوی و همکاران در سال 2024 [44] با تحلیل روند انتشار 10 سال نشریه بینالمللی آزمایشگاه پزشکی(International Journal of Medical Laboratory)، دهقان بندکی و همکاران در سال 2020 [43] با تحلیل روند انتشار 32 سال نشریه پزشکی جمهوری اسلامی ایران، ایمانی و همکاران در سال 2019 [45] با تحلیل روند انتشار 55 سال مربوط به نشریه بین المللی مطالعات پرستاری، و مختاری و همکاران [46] با تحلیل روند انتشار 73 سال نشریه مستندسازی اشاره نمود. با در نظر گرفتن اینکه مطالعه حاضر نیز روند 27 سال انتشارات نشریه مدیریت سلامت را بررسی کردهاست، میتوان گفت مطالعات داخل کشور نسبت به مطالعات خارجی گرایش بیشتری به ارزیابی عملکرد نشریهها در بازههای زمانی طولانی داشتهاند. این امر میتواند حاکی از توجه سیاستگذاران و فعالان حوزه نشریات در کشور ایران به این نوع مطالعات باشد. تمام مطالعات ذکر شده ایرانی از اسکوپوس بهعنوان منبع بررسی و تحلیل استفاده نمودهاند. مطالعه حاضر نیز بر مبنای اسکوپوس انجام شد. همچنین، در تمام مطالعات داخلی نیز نرم افزار VOSviewerجهت مصورسازی استفاده شده است و در این مطالعه نیز از این نرمافزار استفاده شد. بهنظر میرسد این نرم افزار به دلیل سهولت کار، تنوع نقشههای خروجی و امکان ورود فایل از انواع منابع [47] پرکاربردترین و محبوبترین نرمافزار در دنیا در حیطه پژوهشهای علمسنجی باشد.
یافتههای مطالعه دهقانبندکی و همکاران [43] نشان داد وابستگی سازمانی10 دانشگاه و موسسه که بیشترین تعداد مقالات منتشر شده در مجله را دارند، از کشور ایران است و دانشگاه علوم پزشکی ایران در بالاترین رتبه قرار دارد. این نتایج با یافتههای مطالعه حاضر یکسان است. طبق مطالعه مصطفوی و همکاران [44] نیز سه موسسه پرکار در انتشار مقالات نشریه مورد بررسی از کشور ایران هستند. از سوی دیگر، نتایج مطالعه مصطفوی با نشان دادن اینکه 10 نویسنده اول پرکار در انتشار مقالات همه وابستگی کشور ایران را دارند با مطالعه حاضر همسو میباشد. در این پژوهش، میزان مشارکت بینالمللی بسیار پایین بهدست آمد که از این نظر با نتایج مصطفوی شباهت دارد. پژوهش دهقانبندکی و همکاران [43] روند انتشار مقالات را در طی چندین سال تا زمان تغییر تناوب نشریه از فصلنامه بهصورت مداوم روند ثابت و یکنواختی گزارش نموده است. بررسی روند انتشار نشریه مدیریت سلامت در مطالعه حاضر نیز نشان میدهد تعداد مقالات و استنادات نشریه در طی سالهای مورد بررسی بهرغم فراز و نشیبهای کم، روند نسبتا یکنواختی داشته است که این مساله میتواند نتیجه سیاستهای نشریه برای انتشار باشد.
باید توجه داشت که میزان رکود و افزایش استنادات در سالهای ذکر شده به میزان مورد توجه قرار گرفتن یا نگرفتن مقالههای چاپ شده در سالهای پیش بر میگردد. با ملاحظه دقیق این نوسانات سالیانه، مسوولین نشریه میتوانند دلایل مربوط به آن را در موضوع مقالات یا دلایل دیگر جستجو کنند. برای نمونه، تعداد استنادات دریافتی در سال 1397، (۸۱ استناد) بهطور قابلتوجهی بیشتر از سال 1396 (۳۰ استناد) بوده است. این افزایش احتمالاً به دلیل نمایه شدن نشریه در پایگاه اسکوپوس بوده و ممکن است پژوهشگران را هر چند بهطور مقطعی به ارجاعدهی به مقالههای آن ترغیب کرده باشد. از سوی دیگر، در تعداد استنادات دریافتی مقالههای نشریه بعد از سال 1397 افزایش محسوسی دیده نمیشود. این ممکن است به دلیل وابستگی استنادات به زمان باشد [48] زیرا مقالات برای دیده شدن، خوانده شدن و دریافت استناد به زمان بیشتری نیاز دارند.
بر اساس اطلاعات گردآوری شده، تعداد مقالات منتشره در نشریه در سالهای اخیر با شیب کمی کاهش یافته است. دلیل این کاهش میتواند سیاست نشریه به ارسال چکیده مبسوط باشد که معمولاً تدوین آن برای پژوهشگران مشکلتر بوده و به زمان قابل توجهی نیاز دارد. کاهش استنادات از زمان نمایه شدن نشریه در اسکوپوس ممکن است به علت دریافت مقالات کمتر و افت درکیفیت مقالههای دریافتی از نظر موضوع، روش، یا نگارش باشد. تفاوتهایی که در نتایج برگرفته از تحلیل استنادات در گوگل اسکالر و اسکوپوس دیده شد، به دلیل سیاست دو بانک استنادی اسکالر و اسکوپوس در محاسبه استنادات میباشد. در اسکوپوس تعداد استنادات دریافتی از مجلات تحت پوشش و نمایه اسکوپوس محاسبه می شود ولیدر گوگل اسکالر استنادات از کلیه مجلات بدون توجه به نمایه بانک اطلاعاتی آن محاسبه میشوند. بنابراین، از آنجایی که در پایگاه اسکوپوس مجموعهای معیار برای نمایهشدن مجلات وجود دارد، تعداد مجلات کمتری در اسکوپوس تحت پوشش قرار گرفتهاند. بر همین اساس، تعداد استنادات دریافتی در اسکوپوس معمولاً تفاوت قابل توجهی نسبت به استنادات در گوگل اسکالر دارد. در مورد نشریه مدیریت سلامت، بررسی هر دو روند استنادات نشان داد که نمایه شدن نشریه در اسکوپوس منجر به افزایش محسوس تعداد استنادات دریافتی نشریه نشده است.
نشریه مدیریت سلامت پس از 22 سال انتشار در پایگاه استنادی اسکوپوس نمایه شده است. در سال 1401، سایت اسکور نشریه 0/6 بوده که در سال 1402 به 0/8و در سال 1403، به عدد یک رسیده است. این روند حاکی از رشد اندک نشریه در حیطه جذب استنادات در میان مجلات نمایه بینالمللی اسکوپوس است. در مطالعه روند استنادها به مقالات نشریه در اسکوپوس، توجه بیشتری به مقالات برخی سالها دیده میشود و بهنظر میرسد نشریه در این سالها مقالاتی منتشر نموده که انطباق بیشتر با موضوعات روز، کاربردی و لبه دانشی در حیطه نشریه داشته و یا از روشهایی بهره برده که به رویتپذیری بیشتر مقالات نشریه انجامیده است. در این میان نقش سیاستگذاری نشریه در داوری، پذیرش و انتشار مقالات با موضوعات دارای اهمیت و اولویت انکارناپذیر است. این موارد احتمالا سبب شده مقالهها بیشتر مورد اقبال پژوهشگران قرار گیرد.
نگاهی به فهرست ده نویسنده پرانتشار در نشریه نشان میدهد تمام این افراد در برههای از فعالیتهای حرفهای خود دارای وابستگی دانشگاه علوم پزشکی ایران بودهاند. از آنجایی که پر استنادترین مقالات نشریه مربوط به دهه 80 و 90 بود، بهنظر میرسد سیاستهای نشر در این سالها با الگوی روز بینالمللی درحیطه موضوعی نشریه انطباق بیشتری دارد. با وجودی که استناد مقولهای وابسته به زمان است ولی توسعه و همهگیری رسانههای اجتماعی آکادمیک از دهه 90 به بعد هم میتواند در رویتپذیری مقالات نقش موثری داشته باشد.
توجه به نقشه همتالیفی نویسندگان نشریه مدیریت سلامت نشان میدهد غالب همکاریها مربوط به نویسندگان داخلی و با وابستگی سازمانی دانشگاه علوم پزشکی ایران بودهاند. نقشه کشورهای پرتولید نشریه مدیریت سلامت نشان میدهد 88/4درصد نویسندگان از کشور ایران بودهاند. پس از ایران، عراق با 11درصد بالاترین وابستگی و پس از آن افغانستان با 0/6 درصد در جایگاه سوم قرار دارد. این یافته نشان میدهد نشریه در جذب مقالات بینالمللی چندان موفق نبوده است. مقایسه این یافتهها با مطالعه علینژاد چمازکتی و همکاران در سال 1397 [12] نشان میدهد که نشریه مدیریت سلامت در سالهای 92 تا 96 نیز غالب مشارکتها را از کشور ایران و دانشگاه علوم پزشکی ایران داشته است.
محدودیتها
یکی از محدودیتهای پژوهش اختلاف بین سال میلادی و شمسی بود، بدین صورت که برخی مقالات در سایت نشریه با سالهای متفاوتی ذکر شده بود و این موضوع درج صحبح میزان استنادات در سال را تا حدودی مخدوش میکرد. از دیگر محدودیتهای این پژوهش میتوان مشکلات جستجو در پایگاه اسکوپوس به دلیل مسائل تحریمهای سیاسی و اقتصادی را نام برد. بهرغم این محدودیت، پژوهشگران مطالعه حاضر تلاش لازم را برای دریافت اطلاعات کافی از این پایگاه مبذول داشتهاند.
نتیجه گیری
بهرغم پیشرفتهای ملاحظه شده، نمایه شدن نشریه در پایگاه اسکوپوس تا پایان سال 1403 هنوز نقش قابل توجهی در افزایش چشمگیر مشارکتهای بینالمللی نشریه و بالابردن استنادات دریافتی مقالههای نشریه نداشته است. با توجه به میزان پایین مشارکت بینالمللی در انتشار مقالات نشریه، ضروری است نشریه برای جلب مشارکت بینالمللی اقداماتی انجام دهد یا ارتباطاتی برای ایجاد همکاری بینالمللی در نشریه شکل دهد. نویسندگان پرکار در نشریه در دورهای از فعالیتهای علمی-پژوهشی خود دارای وابستگی به دانشگاه علوم پزشکی ایران بودهاند، بنابراین پیشنهاد میشود نشریه برای جلب مشارکتهای ملی نیز تلاش کند، و حوزههای موضوعی و نمایه خود را از راههای موجود به جامعه پژوهشی مخاطب معرفی نماید. توزیع نوع مقالات در نشریه حاکی از آن است که بالغ بر 89 درصد مقالات از نوع پژوهشی اصیل و 7/6 درصد مروری بودهاند. با توجه به اینکه مقالات مروری حداقل دو برابر سایر مقالات استنادات دریافت میکنند، نشریه میتواند پذیرش تعداد مقالات مروری بیشتری را در دستور کار قرار دهد.
کلیدواژههای بیمارستان، کووید-19 و ایران پرتکرارترین واژهها بودند. نقشه همرخدادی زمانی کلیدواژههای تولیدات علمی نشریه نیز نشان میدهد بزرگترین خوشه مربوط به سیستم اطلاعات بیمارستانی و ایران است. این یافته نشان میدهد نشریه گرایش بیشتری به انتشار مقالات مرتبط با حوزه بیمارستانها داشته است. با توجه به اینکه زمینه نشر نشریه در حیطههای مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی (سیاستگذاری سلامت، سلامت در بلایا و فوریتها، و ارزیابی فناوری سلامت)، مدیریت اطلاعات سلامت (انفورماتیک پزشکی، فناوری اطلاعات سلامت، سلامت دیجیتال)، اقتصاد سلامت و کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی است، بهنظر میرسد توازن مناسبی بین انتشار در حوزههای اعلامی وجود ندارد و برخی حیطهها وزن بیشتری دارند. تبلیغات متوازن نشریه میان گروههای هدف، اعم از اساتید، پژوهشگران و دانشجویان در زمینههای تحت پوشش نشریه، میتواند میزان استقبال در حوزهها را بهشکل یکسان پیش ببرد. از سوی دیگر مسئولین نشریه از بین مقالات دریافت شده، تنوع موضوعی را در پذیرش مقالات
در نظر بگیرند. پژوهشهای بعدی میتواند انواع روندها (به ویژه استنادهای داده شده به نشریه) را در پایان سال 1404 یا در سالهای آتی نشان دهد. با مقایسه یافتههای پژوهشهای بعدی با یافتههای این مطالعه میتوان به دگرگونیهای بهوجود آمده به دلیل سیاستهای جدید نشریه یا اثر نمایهشدن در پایگاه اسکوپوس پی برد.
پیوست آنلاین
یافتههای تکمیلی
اعلانها
ملاحظات اخلاقی: این پژوهش با کد اخلاق IR.IUMS.REC.1403.163 اخذ شده از کمیته اخلاق در پژوهشهای زیست پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران انجام شده است.
حمایت مالی: این پژوهش در قالب طرح پژوهشی با حمایت دانشگاه علوم پزشکی ایران انجام شدهاست. پشتیبان مالی نقشی در گردآوری، تحلیل داده و نگارش مقاله نداشتهاست.
تضاد منافع: نویسندگان مقاله هیچ تضاد منافعی نداشتهاند.
مشارکت نویسندگان: نسرین صیفوری: سرپرستی مطالعه، مفهوم سازی، طراحی مطالعه، گردآوری دادهها، تحلیل دادهها، پیشنویس نگارش مقاله، تأیید نهایی؛ مریم رزمگیر: همراهی در سرپرستی مطالعه، مفهوم سازی، طراحی مطالعه، روش شناسی، گردآوری دادهها، تحلیل دادهها، پیشنویس نگارش مقاله، تأیید نهایی؛ علی اوچی: مفهوم سازی، طراحی مطالعه، روش شناسی، گردآوری دادهها، تحلیل دادهها، استفاده از نرمافزار، تأیید نهایی؛ مژگان زارعی ونوول: مفهوم سازی، طراحی مطالعه، روش شناسی، گردآوری دادهها، تحلیل دادهها، تأیید نهایی؛ لیلا نعمتی انارکی: مفهوم سازی، طراحی مطالعه، روش شناسی، گردآوری دادهها، تأیید نهایی. کلیه نویسندگان نسخه نهایی را مطالعه و تأیید کردهاند.
رضایت برای انتشار: موردی برای اخذ مجوز کپیرایت جهت انتشار وجود ندارد.
دسترسی به دادهها: دادههای این مطالعه در چندین فایل اکسل موجود است و از طریق نویسنده مسئول در دسترس است.
استفاده از هوش مصنوعی: ویرایش برخی جملات و ترجمه چکیدههای انگلیسی کوتاه و جامع برای این گزارش با استفاده Microsoft Copilot: Your AI Companion و Z.ai Chat - Free AI powered by GLM-4.7 & GLM-4.6 به ترتیب در تاریخهای ۲ مهر ۱۴۰۴ و ۱۴ بهمن ۱۴۰۴ انجام شد. این همکاری شامل بررسی برخی نکات زبانی و کمک به ترجمه برخی ساختارهای کتابسنجی درون متن بود. آشکار است که پس از ویرایش زبانی، متن چکیدهها توسط تمام نویسندگان این پژوهش مورد بازبینی قرار گرفت تا مناسب بودن کاربرد واژگان و مفاهیم علمی و تخصصی تضمین گردد.
قدردانی: مورد ندارد.
قدردانی: مورد ندارد.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی
دریافت: 1404/7/18 | پذیرش: 1404/11/28 | انتشار: 1404/12/5
دریافت: 1404/7/18 | پذیرش: 1404/11/28 | انتشار: 1404/12/5
پیوست [PDF 544 KB] (10 دریافت)
Supplement [PDF 598 KB] (9 دریافت)
فهرست منابع
1. Laengle Scarlazetta S, Merigó Lindahl J, Miranda J, Slowinski R, Bomze I, Borgonovo E, et al. Forty years of the European Journal of Operational Research: a bibliometric overview. European Journal of Operational Research. 2017; 262(3):803-816. [DOI:10.1016/j.ejor.2017.04.027]
2. Rashidi A, Mohtashami A, Eftekhari F, Nazari H. Investigating the rate of visibility of Urmia medical journal articles in scopus compared with other medical journals of northwest medical universities of Iran. Studies in Medical Sciences. 2016; 27(9): 811-824. [In Persian]. Available from: https://umj.umsu.ac.ir/browse.php?a_id=3522&sid=1&slc_lang=en
3. Locke J, Perera H. The intellectual structure of international accounting in the early 1990s. The International Journal of Accounting. 2001; 36(2):223-49. [DOI:10.1016/S0020-7063(01)00095-4]
4. Saberi MK, Sahebi S, Zerehsaz M. Visualization of the Koomesh journal between 2006 and 2017: a bibliometric study. Koomesh 2020; 22(1): e153143.. [In Persian]. Available from: https://brieflands.com/journals/koomesh/articles/153143 [DOI:10.29252/koomesh.22.1.1]
5. Sengupta IN. Bibliometrics, informetrics, scientometrics and librametrics: an overview. Libri. 1992; 42(2): 75-98. [DOI:10.1515/libr.1992.42.2.75]
6. Singh S, Dhir S, Das VM, Sharma A. Bibliometric overview of the Technological Forecasting and Social Change journal: analysis from 1970 to 2018. Technological Forecasting and Social Change. 2020; 154:119963. https://www.doi.org/10.1016/j.techfore.2020.119963 [DOI:10.1016/j.techfore.2020.119963]
7. Saberi MK, Ouchi A, Khodadost M, Hoseini Ahangari SA, Amiri MR, Vakili Mofrad H. A bibliometric analysis and visualization of " Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine " during the years 2010 to 2021. Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine. 2023; 13(4):275-88. [In Persian]. http://dx.doi.org/10.22034/13.4.275
8. Wang X. Bibliometric analysis on global comparative literature research. Scholars International Journal of Linguistics and Literature. 2022; 5(9):303-309. https://www.doi.org/10.36348/sijll.2022.v05i09.009 [DOI:10.36348/sijll.2022.v05i09.009]
9. Kalita D. The scientometrics of Nature. Journal of Scientometric Research. 2016; 5(2):123-34. https://www.doi.org/10.5530/jscires.5.2.3 [DOI:10.5530/jscires.5.2.3]
10. Zhang CC, Zheng X, Su CH, Huang H, Yan FR, Pan XJ, et al. A bibliometric study of the Journal of School Health: 1965-2014. Chinese Nursing Research. 2017; 4(2):75-83. [DOI:10.1016/j.cnre.2017.03.011]
11. Tang M, Liao H, Wan Z, Herrera-Viedma E, Rosen MA. Ten years of Sustainability (2009 to 2018): a bibliometric overview. Sustainability. 2018; 10(5): 1655. [DOI:10.3390/su10051655]
12. Alinezhad Chamazacoti, F, Mirhaghjoo Langerudi S. Scientific collaboration networks of the researchers of the Journal of Health Administration: a scientometric study. Journal of Health Administration. 2019; 21(74): 35-50. [In Persian]. http://dx.doi.org/10.29252/jha.21.74.35 [DOI:10.29252/jha.21.74.35]
13. Glänzel W, Moed HF. Journal impact measures in bibliometric research. Scientometrics. 2002; 53:171-193. [DOI:10.1023/A:1014848323806]
14. Sugimoto CR, Ahn YY, Smith E, Macaluso B, Larivière V. Factors affecting sex-related reporting in medical research: a cross-disciplinary bibliometric analysis. The Lancet. 2019; 393(10171):550-9. [DOI:10.1016/S0140-6736(18)32995-7]
15. Wilson M, Sampson M, Barrowman N, Doja A. Bibliometric analysis of neurology articles published in General Medicine Journals. JAMA Network Open. 2021;4(4):e215840-e. [DOI:10.1001/jamanetworkopen.2021.5840]
16. Ülker P, Ülker M, Karamustafa K. Bibliometric analysis of bibliometric studies in the field of tourism and hospitality. Journal of Hospitality and Tourism Insights. 2023;6(2):797-818. [DOI:10.1108/JHTI-10-2021-0291]
17. Pradana M, Elisa HP, Syarifuddin S. Discussing ChatGPT in education: a literature review and bibliometric analysis. Cogent Education. 2023;10(2):2243134. [DOI:10.1080/2331186X.2023.2243134]
18. Brandt JS, Hadaya O, Schuster M, Rosen T, Sauer MV, Ananth CV. A bibliometric analysis of top-cited journal articles in obstetrics and gynecology. JAMA Network Open. 2019;2(12):e1918007-e. [DOI:10.1001/jamanetworkopen.2019.18007]
19. Yu Y, Li Y, Zhang Z, Gu Z, Zhong H, Zha Q, et al. A bibliometric analysis using VOSviewer of publications on COVID-19. Annals of Translational Medicine. 2020;8(13):816. [DOI:10.21037/atm-20-4235]
20. Shilbury D. A bibliometric analysis of four sport management journals. Sport Management Review. 2011;14(4):434-52. [DOI:10.1016/j.smr.2010.11.005]
21. Wang MH, Li J, Ho YS. Research articles published in water resources journals: a bibliometric analysis. Desalination and Water Treatment. 2011;28(1-3):353-65. [DOI:10.5004/dwt.2011.2412]
22. Li C, Hu J, He A, He C, Zhuang W. Mapping the scientific landscape and evolution of the International Journal of Surgery: a scientometric analysis (2004-2024). International Journal of Surgery. 2025;111(1):567-80. [DOI:10.1097/JS9.0000000000002107]
23. Thirunavukkarasu T, Kannan P. Exploring digital metrics in academic libraries. USA: IGI Global scientific publishing; 2025. 6, The International Journal of Climatology: a scientometric analysis; 121-48. Available from: https://www.igi-global.com/chapter/the-international-journal-of-climatology/367948 [DOI:10.4018/979-8-3693-5807-8.ch006]
24. Rao TS, Kumar K, Lalitha A. Scientometric analysis of the impact of the journal of research ANGRAU based on google scholar metrics (1989-2024). Journal of Scientific Research and Reports. 2025;31(9):27-35. [DOI:10.9734/jsrr/2025/v31i93466]
25. Jain M, Behera MS, Kumar S, Dash B, Unnava N, Patro BK. Scientometric analysis of publications in Journal of Clinical Orthopaedics and Trauma since its inception. Journal of Clinical Orthopaedics and Trauma. 2025 :103163. [DOI:10.1016/j.jcot.2025.103163]
26. Ligade VS. Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology: a scientometric analysis. Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology. 2022;88(6):788-91.
https://doi.org/10.25259/IJDVL_490_2021 [DOI:10.25259/ijdvl_490_2021]
27. Rehman SU, Al-Almaie SM, Haq IU, Ahmad S, Al-Shammari MA, Darwish M, et al. Journal of Family and Community Medicine: a scientometric analysis 1994-2020. Journal of Family & Community Medicine. 2021;28(3):164-174. [DOI:10.4103/jfcm.jfcm_289_21]
28. Gaviria-Marin M, Merigo JM, Popa S. Twenty years of the Journal of Knowledge Management: a bibliometric analysis. Journal of Knowledge Management. 2018;22(8):1655-87. [DOI:10.1108/JKM-10-2017-0497]
29. Martínez-López FJ, Merigó JM, Valenzuela-Fernández L, Nicolás C. Fifty years of the European Journal of Marketing: a bibliometric analysis. European Journal of Marketing. 2018;52(1/2):439-68. [DOI:10.1108/EJM-11-2017-0853]
30. Corrales-Reyes I, Reyes-Pérez J, Fornaris-Cedeño Y. Bibliometric analysis of the Journal of Oral Research. period 2012-2015. Journal of Oral Research. 2016;5(5):188-93. [DOI:10.17126/joralres.2016.042]
31. Saberi MK, Farhadi A, Karami S, Mokhtari H. Iranian researchers' contributions to research on COVID-19: a bibliometric analysis and visualization. Medical Journal of the Islamic Republic Of Iran. 2021;35(1):169-77. http://dx.doi.org/10.47176/mjiri.35.24 [DOI:10.47176/mjiri.35.24]
32. Sadeghi M, Shahravan A, Haghdoost AA, Asgary S, Rad M. Trend in dental research output in Iran over a period of 20 years (1990-2009). International Dental Journal. 2012;62(2):84-9. [DOI:10.1111/j.1875-595X.2011.00094.x]
33. Aazami H, DehghanBanadaki H, Ejtahed H-S, Fahimfar N, Razi F, Soroush A-R, et al. The landscape of microbiota research in Iran; a bibliometric and network analysis. Journal of Diabetes & Metabolic Disorders. 2020;19(1):163-77. [DOI:10.1007/s40200-020-00488-2]
34. Soosaraei M, Khasseh AA, Fakhar M, Hezarjaribi HZ. A decade bibliometric analysis of global research on leishmaniasis in web of science database. Annals of Medicine and Surgery. 2018;26:30-7. [DOI:10.1016/j.amsu.2017.12.014]
35. Ahmadi M, Sedghi S, Hosseini F. Bibliometric analysis of stem cell publications in Iran. Acta Informatica Medica. 2014;22(4):259. [DOI:10.5455/aim.2014.22.259-262]
36. Bazm S, Kalantar SM, Mirzaei M. Bibliometric mapping and clustering analysis of Iranian papers on reproductive medicine in Scopus database (2010-2014). International Journal of Reproductive Biomedicine. 2016;14(6):371-82. https://ijrm.ir/article-1-759-en.html [DOI:10.29252/ijrm.14.6.371]
37. Mansoori P. 50 years of Iranian clinical, biomedical, and public health research: a bibliometric analysis of the web of science core collection (1965-2014). Journal of Global Health. 2018;8(2):020701. [DOI:10.7189/jogh.08.020701]
38. Rasolabadi M, Rasouli-Ghahfarkhi SM, Ardalan M, Kalhor MM, Seidi J, Gharib A. Epilepsy research in Iran: a scientometric analysis of publications output during 2000-2014. Acta Informatica Medica. 2015;23(6):374-8. [DOI:10.5455/aim.2015.23.374-378]
39. Khanali J, Malekpour MR, Kolahi AA. Assessing the research performance of the Iranian medical academics and universities: a bibliometric analysis. Medical Journal of the Islamic Republic of Iran. 2023;37(1):229-237. [DOI:10.47176/mjiri.37.31]
40. Doulani A. A bibliometric analysis and science mapping of scientific publications of Alzahra university during 1986-2019. Library Hi Tech. 2021;39(4):915-35. [DOI:10.1108/LHT-06-2020-0131]
41. Rostami C, Nemati Anaraki L, Asadzandi S, Saberi MK. Bibliometric analysis and visualization of scientific publications of Iran University of Medical Sciences during 1980-2020. International Journal of Information Science and Management (IJISM). 2024;22(1):223-40. [DOI:10.22034/ijism.2023.1977996.0]
42. Yazdani K, Rahimi-Movaghar A, Nedjat S, Ghalichi L, Khalili M. A 5-year scientometric analysis of research centers affiliated to Tehran University of Medical Sciences. Medical Journal of the Islamic Republic of Iran. 2015;29:206. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26157724/
43. Dehghanbanadaki H, Khademsharif M, Aazami H, Azimi A. 32-year scientometric analysis of the medical Journal of the Islamic republic of Iran. Medical Journal of the Islamic Republic of Iran. 2020;34:1.
https://doi.org/10.47176/mjiri.34.1 [DOI:10.34171/mjiri.34.1]
44. Mostafavi I, Dehghani-Sanij S. A Bibliometric study of articles published in the International Journal of Medical Laboratory. International Journal of Medical Laboratory. 2024;11(2):176-90. http://dx.doi.org/10.18502/ijml.v11i2.17857 [DOI:10.18502/ijml.v11i2.17857]
45. Imani B, Mirezati SZ, Saberi MK. A bibliometric analysis of International Journal of Nursing Studies (1963-2018). Library Philosophy and Practice. 2019;2019:1-15. Available from: https://digitalcommons.unl.edu/libphilprac/2677/
46. Mokhtari H, Barkhan S, Haseli D, Saberi MK. A bibliometric analysis and visualization of the Journal of Documentation: 1945-2018. Journal of Documentation. 2020;77(1):69-92.
https://doi.org/10.1108/JD-08-2019-0165 [DOI:10.1108/jd-08-2019-0165]
47. Moral-Muñoz JA, Herrera-Viedma E, Santisteban-Espejo A, Cobo MJ. Software tools for conducting bibliometric analysis in science: an up-to-date review. Profesional de la Información. 2020;29(1). e290103 [DOI:10.3145/epi.2020.ene.03]
48. Garcovich D, Marques Martinez L, Adobes Martín M. Citation classics in paediatric dentistry: a bibliometric study on the 100 most-cited articles. European Archives of Paediatric Dentistry. 2020;21(2):249-61. [DOI:10.1007/s40368-019-00483-z]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
