جلد 28، شماره 1 - ( 3-1404 )
جلد 28 شماره 1 صفحات 6-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Sheikhtaheri A, Mofarrahi M. Patient safety risks in digital health and artificial intelligence: a call for attention. jha 2025; 28 (1) :1-6
URL: http://jha.iums.ac.ir/article-1-4659-fa.html
URL: http://jha.iums.ac.ir/article-1-4659-fa.html
شیخ طاهری عباس، مفرحی مریم. ضرورت توجه به مخاطرات ایمنی بیمار ناشی از سلامت دیجیتال و هوش مصنوعی. فصلنامه مدیریت سلامت. 1404; 28 (1) :1-6
1- مرکز تحقیقات مدیریت و اقتصاد سلامت، پژوهشکده مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. & گروه مدیریت اطلاعات سلامت، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. ، sheikhtaheri.a@iums.ac.ir
2- کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.
2- کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.
متن کامل [PDF 434 kb]
(373 دریافت)
| چکیده (HTML) (986 مشاهده)
متن کامل: (282 مشاهده)
ظهور فناوریهای سلامت دیجیتال و هوش مصنوعی، مانند پروندههای الکترونیک سلامت، پزشکی از راه دور، نسخهنویسی الکترونیک، سیستمهای پشتیبان تصمیم و مانند آن کیفیت، کارایی، اثربخشی و دسترسپذیری خدمات سلامت را افزایش داده است [1-3]. بااینحال، این فناوریها گاهی به کاهش ایمنی بیمار مانند آسیبهای جدی و حتی مرگ بیماران منجر شدهاند، موضوعی که نیازمند توجه ویژه است [4-6]. ایمنی بیمار، بهعنوان یکی از ارکان اصلی کیفیت مراقبتهای سلامت، به معنای پیشگیری یا کاهش آسیبهای قابلاجتناب در حین دریافت خدمات درمانی است [7].
در گزارشی در سال 2012، 171 حادثه مرتبط با فناوری اطلاعات سلامت بررسی شد که از میان 124 مورد با نمره آسیبزا، 8 حادثه (6/4 درصد) منجر به آسیب بیمار شده بود. سه مورد از این حوادث احتمالاً با مرگ بیمار مرتبط بود، یک مورد نیازمند احیای فوری، یک مورد مستلزم بستری شدن طولانیمدت و سه مورد دیگر آسیبهایی ایجاد کرده بود که نیاز به درمانهای اضافی داشت. این خطاها اغلب ناشی از خرابی نرمافزار، ورودی نادرست دادهها یا هشدارهای ناکافی بود [8]. در گزارش دیگری، افزایش میزان مرگ از 2/8 درصد به 6/6 درصد بعد از پیادهسازی سیستم ثبت کامپیوتری دستورات پزشکی (CPOE) در یک مرکز درمانی اطفال توجهات را به خود جلب نموده است. این افزایش به تاثیر CPOE در تأخیر در ثبت دستورها، رابط کاربری نامناسب و عدم تطابق سیستم با گردش کار بالینی نسبت داده شده است [9]. در مطالعهای دیگر، CPOE بیش از 22 نوع خطر مرتبط با دارو ایجاد کرد؛ از جمله دوزهای نادرست، تداخلات دارویی خطرناک و حذف تصادفی دستورهای مهم، که در مواردی به بستری شدن بیماران یا مداخلات فوری منجر شد [10]. این خطاها نشان میدهد که حتی سیستمهایی با هدف کاهش اشتباهات، ممکن است به دلیل نقص طراحی یا اجرا، ایمنی بیمار را به خطر اندازند.
نقصهای سیستمهای اطلاعات سلامت نیز پیامدهای آسیبزایی دارند. محتوای نامناسب فرمها و تشخیصهای اشتباه ناشی از سیستمهای اطلاعات سلامت، میتواند به تکرار غیرضروری تصویربرداری، تأخیر در درمان و افزایش ریسک برای بیماران منجر شود [11]. در سوئد، بررسیها نشان داد که نقصهای سیستم نسخهنویسی الکترونیک از جمله مشکلات عملکرد نرمافزار و رابط کاربری باعث تأخیر در مراقبت میشود و ریسک آنها برای سلامت بیماران جدی است [12]. طبق گزارش BBC، نقص در سیستمهای فناوری اطلاعات در NHS انگلستان با تاخیر در جراحی و مرگ بیماران و بیش از 100 مورد آسیب جدی ارتباط داشته است. این مشکلات عمدتاً به دلیل قطعی سیستم، ارسال نشدن نامههای پزشکی و دسترسی ناکافی به سوابق است [13].
هوش مصنوعی نیز چالشهای خود را در حوزه سلامت دارا است. برای نمونه، سیستمی برای تشخیص ذاتالریه در دو بیمارستان دقت بالایی داشته است ولی در بیمارستان سوم به دلیل سوگیری دادهها، تشخیصهای نادرست به تأخیر در درمان منجر شد [14]. در مطالعهای نظاممند درباره کاربردپذیری هوش مصنوعی در بیماری سپسیس، از میان مقالات بررسیشده، بیست و دو مورد دارای خطر بالای سوگیری ارزیابی شدند و یا نگرانیهای جدی در مورد قابلیت کاربرد آنها وجود داشت [15]. همچنین، طبق گزارشی در سال 2019، ابزارهای هوش مصنوعی در تصویربرداری پزشکی به دلیل نقص الگوریتمها و آموزش ناکافی کاربران، در هفت درصد موارد تشخیصهای اشتباه ارائه کردند که به تکرار غیرضروری تصویربرداری و افزایش ریسک برای بیماران منجر شد [5]. سوگیریهای جنسیتی، نژادی و جغرافیایی، همراه با عدم آموزش کافی کاربران، از مشکلات شایع در ابزارهای هوش مصنوعی است که میتواند به تصمیمگیریهای نادرست و تهدید ایمنی بیمار منجر شود [14].
در ایران، فناوریها و سیستمهای سلامت دیجیتال متنوعی مانند سیستمهای اطلاعات بیمارستان، پرونده الکترونیک سلامت، سلامت از راهدور، نسخهنویسی الکترونیک و سایر موارد کموبیش در حال اجرا است. بااینحال، در اکثر پژوهشها به جنبههای مثبت این فناوریها توجه شده است و به جنبههای منفی و مخاطرات این فناوریها کمتر توجه است[1-2, 16-19]. در حالیکه شواهد حاکی از آن است که این فناوریها میتوانند به پیامدهای ناگواری چون بستری شدن غیرضروری، آسیب دائمی یا مرگ بیماران منجر شوند.
از سیاستگذاران و متخصصان سلامت نیز انتظار میرود که با بازنگری استانداردها و در اولویت قراردادن ایمنی بیمار اطمینان حاصل کنند که فناوری در خدمت ارتقای مراقبتهای سلامت باقی بماند. همچنین، لازم است پژوهشگران و نشریات علمی پژوهشی مرتبط بیشازپیش به مخاطرات ایمنی بیمار ناشی از این فناوریها بپردازند. آگاهی از این مخاطرات باعث میشود تا طراحی سیستمها با دقت بیشتری صورت گیرد، آموزش کاربران تقویت شود و نظارت مستمر بر عملکرد فناوریها برقرار گردد. مجله مدیریت سلامت از پژوهشگران دعوت مینماید تا پژوهشها و مقالات باکیفیت خود را در زمینه مخاطرات ایمنی بیمار ناشی از انواع فناوریهای اطلاعات سلامت، سلامت دیجیتال و هوش مصنوعی به این مجله جهت بررسی و انتشار ارسال نمایند.
اعلان ها
ملاحظات اخلاقی: مورد ندارد.
حمایت مالی: مورد ندارد.
تضاد منافع: عباس شیخطاهری سردبیر مجله مدیریت سلامت میباشد. مورد دیگری برای گزارش وجود ندارد.
سهم نویسندگان: عباس شیخطاهری: مفهومسازی، گردآوری داده، نگارش-پیشنویس، تایید نهایی؛ مریم مفرحی: گردآوری داده، نگارش-پیشنویس، تایید نهایی
رضایت برای انتشار: مورد ندارد.
دسترسی به دادهها: مورد ندارد.
استفاده از هوش مصنوعی: مورد ندارد.
تشکر و قدردانی: مورد ندارد.
در گزارشی در سال 2012، 171 حادثه مرتبط با فناوری اطلاعات سلامت بررسی شد که از میان 124 مورد با نمره آسیبزا، 8 حادثه (6/4 درصد) منجر به آسیب بیمار شده بود. سه مورد از این حوادث احتمالاً با مرگ بیمار مرتبط بود، یک مورد نیازمند احیای فوری، یک مورد مستلزم بستری شدن طولانیمدت و سه مورد دیگر آسیبهایی ایجاد کرده بود که نیاز به درمانهای اضافی داشت. این خطاها اغلب ناشی از خرابی نرمافزار، ورودی نادرست دادهها یا هشدارهای ناکافی بود [8]. در گزارش دیگری، افزایش میزان مرگ از 2/8 درصد به 6/6 درصد بعد از پیادهسازی سیستم ثبت کامپیوتری دستورات پزشکی (CPOE) در یک مرکز درمانی اطفال توجهات را به خود جلب نموده است. این افزایش به تاثیر CPOE در تأخیر در ثبت دستورها، رابط کاربری نامناسب و عدم تطابق سیستم با گردش کار بالینی نسبت داده شده است [9]. در مطالعهای دیگر، CPOE بیش از 22 نوع خطر مرتبط با دارو ایجاد کرد؛ از جمله دوزهای نادرست، تداخلات دارویی خطرناک و حذف تصادفی دستورهای مهم، که در مواردی به بستری شدن بیماران یا مداخلات فوری منجر شد [10]. این خطاها نشان میدهد که حتی سیستمهایی با هدف کاهش اشتباهات، ممکن است به دلیل نقص طراحی یا اجرا، ایمنی بیمار را به خطر اندازند.
نقصهای سیستمهای اطلاعات سلامت نیز پیامدهای آسیبزایی دارند. محتوای نامناسب فرمها و تشخیصهای اشتباه ناشی از سیستمهای اطلاعات سلامت، میتواند به تکرار غیرضروری تصویربرداری، تأخیر در درمان و افزایش ریسک برای بیماران منجر شود [11]. در سوئد، بررسیها نشان داد که نقصهای سیستم نسخهنویسی الکترونیک از جمله مشکلات عملکرد نرمافزار و رابط کاربری باعث تأخیر در مراقبت میشود و ریسک آنها برای سلامت بیماران جدی است [12]. طبق گزارش BBC، نقص در سیستمهای فناوری اطلاعات در NHS انگلستان با تاخیر در جراحی و مرگ بیماران و بیش از 100 مورد آسیب جدی ارتباط داشته است. این مشکلات عمدتاً به دلیل قطعی سیستم، ارسال نشدن نامههای پزشکی و دسترسی ناکافی به سوابق است [13].
هوش مصنوعی نیز چالشهای خود را در حوزه سلامت دارا است. برای نمونه، سیستمی برای تشخیص ذاتالریه در دو بیمارستان دقت بالایی داشته است ولی در بیمارستان سوم به دلیل سوگیری دادهها، تشخیصهای نادرست به تأخیر در درمان منجر شد [14]. در مطالعهای نظاممند درباره کاربردپذیری هوش مصنوعی در بیماری سپسیس، از میان مقالات بررسیشده، بیست و دو مورد دارای خطر بالای سوگیری ارزیابی شدند و یا نگرانیهای جدی در مورد قابلیت کاربرد آنها وجود داشت [15]. همچنین، طبق گزارشی در سال 2019، ابزارهای هوش مصنوعی در تصویربرداری پزشکی به دلیل نقص الگوریتمها و آموزش ناکافی کاربران، در هفت درصد موارد تشخیصهای اشتباه ارائه کردند که به تکرار غیرضروری تصویربرداری و افزایش ریسک برای بیماران منجر شد [5]. سوگیریهای جنسیتی، نژادی و جغرافیایی، همراه با عدم آموزش کافی کاربران، از مشکلات شایع در ابزارهای هوش مصنوعی است که میتواند به تصمیمگیریهای نادرست و تهدید ایمنی بیمار منجر شود [14].
در ایران، فناوریها و سیستمهای سلامت دیجیتال متنوعی مانند سیستمهای اطلاعات بیمارستان، پرونده الکترونیک سلامت، سلامت از راهدور، نسخهنویسی الکترونیک و سایر موارد کموبیش در حال اجرا است. بااینحال، در اکثر پژوهشها به جنبههای مثبت این فناوریها توجه شده است و به جنبههای منفی و مخاطرات این فناوریها کمتر توجه است[1-2, 16-19]. در حالیکه شواهد حاکی از آن است که این فناوریها میتوانند به پیامدهای ناگواری چون بستری شدن غیرضروری، آسیب دائمی یا مرگ بیماران منجر شوند.
از سیاستگذاران و متخصصان سلامت نیز انتظار میرود که با بازنگری استانداردها و در اولویت قراردادن ایمنی بیمار اطمینان حاصل کنند که فناوری در خدمت ارتقای مراقبتهای سلامت باقی بماند. همچنین، لازم است پژوهشگران و نشریات علمی پژوهشی مرتبط بیشازپیش به مخاطرات ایمنی بیمار ناشی از این فناوریها بپردازند. آگاهی از این مخاطرات باعث میشود تا طراحی سیستمها با دقت بیشتری صورت گیرد، آموزش کاربران تقویت شود و نظارت مستمر بر عملکرد فناوریها برقرار گردد. مجله مدیریت سلامت از پژوهشگران دعوت مینماید تا پژوهشها و مقالات باکیفیت خود را در زمینه مخاطرات ایمنی بیمار ناشی از انواع فناوریهای اطلاعات سلامت، سلامت دیجیتال و هوش مصنوعی به این مجله جهت بررسی و انتشار ارسال نمایند.
اعلان ها
ملاحظات اخلاقی: مورد ندارد.
حمایت مالی: مورد ندارد.
تضاد منافع: عباس شیخطاهری سردبیر مجله مدیریت سلامت میباشد. مورد دیگری برای گزارش وجود ندارد.
سهم نویسندگان: عباس شیخطاهری: مفهومسازی، گردآوری داده، نگارش-پیشنویس، تایید نهایی؛ مریم مفرحی: گردآوری داده، نگارش-پیشنویس، تایید نهایی
رضایت برای انتشار: مورد ندارد.
دسترسی به دادهها: مورد ندارد.
استفاده از هوش مصنوعی: مورد ندارد.
تشکر و قدردانی: مورد ندارد.
نوع مقاله: سرمقاله |
موضوع مقاله:
مدیریت اطلاعات سلامت
دریافت: 1404/2/28 | پذیرش: 1404/5/14 | انتشار: 1404/6/9
دریافت: 1404/2/28 | پذیرش: 1404/5/14 | انتشار: 1404/6/9
فهرست منابع
1. Najafi Sarband S, Amanzadeh M, Naimi R, Mohammad Shahi J, Mahdavi A. Benefits and challenges of electronic pharmaceutical prescriptions. Journal of Health Administration. 2024; 27 (3): 103-117. [In Persian] doi: http://doi.org/10.61186/jha.27.3.103 [DOI:10.61186/jha.27.3.103]
2. Amlashi SR, Leyli EK, Sheikhtaheri A. Physicians' and pharmacists' viewpoint on ambulatory electronic prescription system. Journal of Health Administration. 2022;25(3):108-14. [In Persian] doi: http://doi.org/10.22034/25.3.108
3. Koonin LM, Hoots B, Tsang CA, Leroy Z, Farris K, Jolly T, et al. Trends in the use of telehealth during the emergence of the COVID-19 pandemic-United States, January-March 2020. MMWR Morbidity and mortality weekly report. 2020;69(43):1595-9. doi: http://doi.org/10.15585/mmwr.mm6943a3 [DOI:10.15585/mmwr.mm6943a3]
4. Taheri Moghadam S, Hooman N, Sheikhtaheri A. Patient safety classifications for health information technology (HIT) and medical devices: a review on available systems. Studies in Health Technology and Informatics. 2022; 293:153-60. doi: http://doi.org/10.3233/SHTI220362 [DOI:10.3233/SHTI220362]
5. Jabin MSR. The need for a refined classification system and national incident reporting system for health information technology-related incidents. Frontiers in Digital Health. 2024;6:1422396. [DOI:10.3389/fdgth.2024.1422396]
6. Kim MO, Coiera E, Magrabi F. Problems with health information technology and their effects on care delivery and patient outcomes: a systematic review. Journal of American Medical Informatics Association. 2017 Mar 1;24(2):246-50. 28011595. doi: [DOI:10.1093/jamia/ocw154]
7. Taheri Moghadam S, Sheikhtaheri A, Hooman N. Patient safety classifications, taxonomies and ontologies, part 2: A systematic review on content coverage. Journal of Biomedical Informatics. 2023 (148):104549. doi: [DOI:10.1016/j.jbi.2023.104549]
8. Wergin J. Medical errors and health IT: what does the data say? [Internet] Pennsylvania (America): Emergency Care Research Institude (ECRI). 2023. Available from: https://home.ecri.org/blogs/ecri-blog/medical-errors-and-health-it-what-does-the-data-say/
9. Han YY, Carcillo JA, Venkataraman ST, Clark RS, Watson RS, Nguyen TC, et al. Unexpected increased mortality after implementation of a commercially sold computerized physician order entry system. Pediatrics. 2005;116(6):1506-12. doi: [DOI:10.1542/peds.2005-1287]
10. Koppel R, Metlay JP, Cohen A, Abaluck B, Localio AR, Kimmel SE, et al. Role of computerized physician order entry systems in facilitating medication errors. JAMA. 2005;293(10):1197-203. doi: [DOI:10.1001/jama.293.10.1197]
11. Hannaford N, Mandel C, Crock C, Buckley K, Magrabi F, Ong M, et al. Learning from incident reports in the Australian medical imaging setting: handover and communication errors. British Journal of Radiology. 2013;86(1022):20120336.. doi: [DOI:10.1259/bjr.20120336]
12. Rahman Jabin MS, Hammar T. Issues with the Swedish e-prescribing system - An analysis of health information technology-related incident reports using an existing classification system. Digital Health. 2022;8:20552076221131139. doi: [DOI:10.1177/20552076221131139]
13. Barbour S, Wright N, McNamee A, Roxby P. NHS computer issues linked to patient harm. 2024. Available from: https://www.bbc.com/news/articles/c4nn0vl2e78o
14. Muley A, Muzumdar P, Kurian G, Basyal GP. Risk of AI in healthcare: a comprehensive literature review and study framework. Asian Journal of Medicine and Health. 2023;21:276-91. doi:
https://doi.org/10.9734/ajmah/2023/v21i10903 [DOI:10.9734/AJMAH/2023/v21i10903]
15. Schinkel M, Paranjape K, Nannan Panday RS, Skyttberg N, Nanayakkara PWB. Clinical applications of artificial intelligence in sepsis: a narrative review. Computer in Biology and Medicine. 2019;115:103488. doi: [DOI:10.1016/j.compbiomed.2019.103488]
16. Abbasi H, Rahimi B, Jebraeily M, Nourani A. The extent of achieving the expected goals of the Ministry of Health in the implementation of the electronic health record system from the end-users' viewpoint in West Azerbaijan province. Journal of Health Administration. 2023;26(1):9-28 [In Persian] doi: [DOI:10.22034/26.1.11]
17. Kheradranjbar M, Khamseh A, Iranban Fard SJ. Evaluation of health services portfolio management based on information technology using adaptive neuro-fuzzy inference approach. Journal of Health Administration 2024; 27 (3) :54-69. [In Persian] doi: [DOI:10.61186/jha.27.3.54]
18. Sarbaz M, Mousavi Baigi SF, Salehzadea Z, Norouzi Aval R, Esmaeili M, Kimiaf K. Security barriers and facilitators in the use of mobile health applications from the perspective of paramedical students at Mashhad university of medical sciences: a descriptive cross-sectional study. Journal of Health Administration. 2024;23(3):1-16. [In Persian] [DOI:10.61186/jha.27.3.1]
19. Rahimloo L, Ebrahimi K, Mehrtak M, Mohammadnia A, Lotfnezhad H. Evaluating the integrated health system (SIB) from the users' perspectives. Journal of Health Administration. 2024;27(2):74-89. [In Persian] doi: [DOI:10.61186/jha.27.2.74]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
