در نوبت چاپ
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- گروه مدیریت، سیاستگذاری و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ، pouriafarrokhi73@gmail.com
2- گروه مدیریت، سیاستگذاری و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
3- گروه مدیریت و سیاستگذاری سلامت، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران
2- گروه مدیریت، سیاستگذاری و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
3- گروه مدیریت و سیاستگذاری سلامت، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران
چکیده: (25 مشاهده)
مقدمه: تحول مدلهای نظام سلامت بازتابی از انطباق با تحولات جهانی و چالشهای نوظهور سلامت است و شناخت آنها میتواند به طراحی نظامهای سلامت کارآمد و پاسخگو کمک کند؛ ازاینرو، مطالعه حاضر با هدف شناسایی و تحلیل مدلهای نظام سلامت در ادبیات جهانی انجام شد.
روش ها: این پژوهش با روش مرور حیطهای و با استفاده از چارچوب آرکسی و اومالی انجام شد. مطالعات مرتبط با مدلهای نظام سلامت تا سال 1403 در پایگاههای دادهای داخلی و بینالمللی شامل PubMed، Web of Science، Scopus، Science Direct، SID، Magiran و Irandoc جستجو شدند. در نهایت، 97 مطالعه وارد پژوهش شدند و دادهها با استفاده از روش تحلیل مضمونی و نرمافزار MAXQDA تحلیل شدند.
یافته ها: مؤلفههای شناساییشده مدلهای نظام سلامت در پنج بعد شامل حکمرانی (سیاستگذاری، برنامهریزی، تولیت، سازماندهی، تنظیمگری، کنترل و مشارکت جامعه)، تأمین مالی (جمعآوری و تجمیع منابع مالی و خرید خدمات سلامت)، منابع انسانی (سیاستگذاری و برنامهریزی، آموزش و توسعه، توزیع نیروی انسانی، و نگهداشت و انگیزش)، زیرساختها (فرآوردهها و تجهیزات پزشکی، اطلاعات و فناوری سلامت، و زیرساختهای فیزیکی) و ارائه خدمات سلامت (ارائه خدمات ساختاریافته، بهبود هماهنگی، و خدمات مبتنی بر جامعه) گروهبندی شدند. پرتکرارترین اجزای مدلهای نظام سلامت شامل تأمین مالی، ارائه خدمات سلامت، حکمرانی، عدالت و دسترسی بودند.
نتیجه گیری: مدلهای نظام سلامت عمدتاً بر پنج بعد حکمرانی، تأمین مالی، منابع انسانی، زیرساختها و ارائه خدمات استوارند. مدل تلفیقی پیشنهادی با ادغام رویکردهای ساختاری و کارکردی، چارچوبی تحلیلی برای هدایت اصلاحات زمینهمحور، اولویتبندی مداخلات و بهبود عملکرد نظامهای سلامت فراهم میکند.
روش ها: این پژوهش با روش مرور حیطهای و با استفاده از چارچوب آرکسی و اومالی انجام شد. مطالعات مرتبط با مدلهای نظام سلامت تا سال 1403 در پایگاههای دادهای داخلی و بینالمللی شامل PubMed، Web of Science، Scopus، Science Direct، SID، Magiran و Irandoc جستجو شدند. در نهایت، 97 مطالعه وارد پژوهش شدند و دادهها با استفاده از روش تحلیل مضمونی و نرمافزار MAXQDA تحلیل شدند.
یافته ها: مؤلفههای شناساییشده مدلهای نظام سلامت در پنج بعد شامل حکمرانی (سیاستگذاری، برنامهریزی، تولیت، سازماندهی، تنظیمگری، کنترل و مشارکت جامعه)، تأمین مالی (جمعآوری و تجمیع منابع مالی و خرید خدمات سلامت)، منابع انسانی (سیاستگذاری و برنامهریزی، آموزش و توسعه، توزیع نیروی انسانی، و نگهداشت و انگیزش)، زیرساختها (فرآوردهها و تجهیزات پزشکی، اطلاعات و فناوری سلامت، و زیرساختهای فیزیکی) و ارائه خدمات سلامت (ارائه خدمات ساختاریافته، بهبود هماهنگی، و خدمات مبتنی بر جامعه) گروهبندی شدند. پرتکرارترین اجزای مدلهای نظام سلامت شامل تأمین مالی، ارائه خدمات سلامت، حکمرانی، عدالت و دسترسی بودند.
نتیجه گیری: مدلهای نظام سلامت عمدتاً بر پنج بعد حکمرانی، تأمین مالی، منابع انسانی، زیرساختها و ارائه خدمات استوارند. مدل تلفیقی پیشنهادی با ادغام رویکردهای ساختاری و کارکردی، چارچوبی تحلیلی برای هدایت اصلاحات زمینهمحور، اولویتبندی مداخلات و بهبود عملکرد نظامهای سلامت فراهم میکند.
واژههای کلیدی: مدلهای نظام سلامت، حکمرانی سلامت، تأمین مالی سلامت، ارائه خدمات سلامت، مرور حیطهای
فهرست منابع
1. Atun R, de Andrade LO, Almeida G, Cotlear D, Dmytraczenko T, Frenz P, et al. Health-system reform and universal health coverage in Latin America. The Lancet. 2015;385(9974):1230-1247. doi:10.1016/S0140-6736(14)61646-9. [DOI:10.1016/S0140-6736(14)61646-9]
2. Tenbensel T. Health reforms across the world: are they heading in the same direction, and how much change can we expect? Research in Health Services and Regions. 2023;2(1):10. doi:10.1007/s43999-023-00024-8. [DOI:10.1007/s43999-023-00024-8]
3. Mosadeghrad AM. Rethinking health reforms in Iran: letter to the editor. Tehran University Medical Journal. 2020;78(7):473-474. [In Persian]. Available from: http://tumj.tums.ac.ir/article-1-10750-fa.html.
4. Bayat M, Kashkalani T, Khodadost M, Shokri A, Fattahi H, Seproo FG, et al. Factors associated with failure of health system reform: a systematic review and meta-synthesis. Journal of Preventive Medicine and Public Health. 2023;56(2):128. doi:10.3961/jpmph.22.394. [DOI:10.3961/jpmph.22.394]
5. Kumar S, Mangal A, Mangal DK. Health policy and health system. In: Gupta SD, editor. Healthcare System Management: Methods and Techniques. Singapore: Springer Nature Singapore; 2022. p. 19-45. doi:10.1007/978-981-19-3076-8. [DOI:10.1007/978-981-19-3076-8]
6. Siddiqi S, Mataria A, Rouleau KD, Iqbal M. Making Health Systems Work in Low and Middle Income Countries: Textbook for Public Health Practitioners. Cambridge: Cambridge University Press; 2022. Available from:
https://doi.org/10.1017/9781009211086 [DOI:10.1017/9781009211086.]
7. Frenk J. Dimensions of health system reform. Health Policy. 1994;27(1):19-34. doi:10.1016/0168-8510(94)90155-4. [DOI:10.1016/0168-8510(94)90155-4]
8. Arksey H, O'Malley L. Scoping studies: towards a methodological framework. International Journal of Social Research Methodology. 2005;8(1):19-32. doi: [DOI:10.1080/1364557032000119616]
9. Ellwood P. Models for organizing health services and implications of legislative proposals. Milbank Quarterly. 2005;83(4):73-101. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2690280/ [DOI:10.1111/j.1468-0009.2005.00426.x]
10. Martin L, Knowles E. Model for an integrated health system. Journal of Integrated Care. 2019;28:161-170. doi: 10.1108/JICA-08-2019-0034. [DOI:10.1108/JICA-08-2019-0034]
11. Lázaro ARF. Peruvian health system: proposal for a new model. Open Science Journal. 2020;5(3). doi:10.23954/osj.v5i3.2373. [DOI:10.23954/osj.v5i3.2373]
12. Magalhães D, Martins J, Branco F, Au-Yong-Oliveira M, Gonçalves R, Moreira F. A proposal for a 360° information system model for private health care organizations. Expert Systems. 2020;37:e12420. doi:10.1111/exsy.12420. [DOI:10.1111/exsy.12420]
13. Manoharan J, Ali A, Aljohani M, Soni A, Gowrishankar, Upadhyay S. Experimental possibilities of decentralized health information system interoperability using blockchain technology. In: 2024 International Conference on Sustainable Communication Networks and Applications (ICSCNA); 2024. p. 432-438. Available from: https://ieeexplore.ieee.org/document/10863833. [DOI:10.1109/ICSCNA63714.2024.10863833]
14. Cassidy R, Singh N, Schiratti P, Semwanga A, Binyaruka P, Sachingongu N, et al. Mathematical modelling for health systems research: a systematic review of system dynamics and agent-based models. BMC Health Services Research. 2019;19(1):845. doi: 10.1186/s12913-019-4627-7. [DOI:10.1186/s12913-019-4627-7]
15. Atkinson J, Wells R, Page A, Dominello A, Haines M, Wilson A. Applications of system dynamics modelling to support health policy. Public Health Research and Practice. 2015;25(3):e2531531. doi: 10.17061/phrp2531531. [DOI:10.17061/phrp2531531]
16. Koh H, Brach C, Harris L, Parchman M. A proposed "health literate care model" would constitute a systems approach to improving patients' engagement in care. Health Affairs. 2013;32(2):357-367. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5102011/ [DOI:10.1377/hlthaff.2012.1205]
17. Murray CJL, Frenk J. A framework for assessing the performance of health systems. Bulletin of the World Health Organization. 2000;78(6):717-731. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10916909/
18. Kieny MP, Bekedam H, Dovlo D, Fitzgerald J, Habicht J, Harrison G, et al. Strengthening health systems for universal health coverage and sustainable development. Bulletin of the World Health Organization. 2017;95(7):537-539. doi: 10.2471/BLT.16.187476. [DOI:10.2471/BLT.16.187476]
19. McKee M, Suhrcke M, Nolte E, Lessof S, Figueras J, Durán A, et al. Health systems, health, and wealth: a European perspective. The Lancet. 2009;373(9660):349-351. doi: 10.1016/S0140-6736(09)60098-2. [DOI:10.1016/S0140-6736(09)60098-2]
20. Khatri R, Endalamaw A, Erku D, Wolka E, Nigatu F, Zewdie A, et al. Contribution of health system governance in delivering primary health care services for universal health coverage: a scoping review. PLOS One. 2025;20. doi:10.1371/journal.pone.0318244. [DOI:10.1371/journal.pone.0318244]
21. Pyone T, Smith H, Van Den Broek N. Frameworks to assess health systems governance: a systematic review. Health Policy and Planning. 2017;32:710-722. doi: 10.1093/heapol/czx007. [DOI:10.1093/heapol/czx007]
22. Abimbola S, Negin J, Martiniuk A, Jan S. Institutional analysis of health system governance. Health Policy and Planning. 2017;32:1337. doi: 10.1093/heapol/czx065. [DOI:10.1093/heapol/czx065]
23. Bigdeli M, Rouffy B, Lane B, Schmets G, Soucat A. Health systems governance: the missing links. BMJ Global Health. 2020;5. doi: 10.1136/bmjgh-2020-003106. [DOI:10.1136/bmjgh-2020-002533]
24. Mathauer I, Torres LV, Kutzin J, Jakab M, Hanson K. Pooling financial resources for universal health coverage: options for reform. Bulletin of the World Health Organization. 2019;98:132-139. doi: 10.2471/BLT.19.234153. [DOI:10.2471/BLT.19.234153]
25. Karamagi H, Njuguna D, Kidane S, Djossou H, Kipruto H, Seydi A, et al. Financing health system elements in Africa: a scoping review. PLOS ONE. 2023;18. doi: 10.1371/journal.pone.0291371. [DOI:10.1371/journal.pone.0291371]
26. Asante A, Wasike W, Ataguba J. Health financing in Sub-Saharan Africa: from analytical frameworks to empirical evaluation. Applied Health Economics and Health Policy. 2020;18:743-746. doi: 10.1007/s40258-020-00618-0. [DOI:10.1007/s40258-020-00618-0]
27. Uduma N, Oyebamiji HO, Abdulkareem MO, Ezeamii VC, Musa Z, Nwokedi V. A systematic review of healthcare financing models and their impact on universal health coverage progress in Sub-Saharan Africa. Journal of Pharma Insights and Research. 2025;3(3). doi: 10.69613/dz4t2m26. [DOI:10.69613/dz4t2m26]
28. Stanimirović D, Brinovec R. Management of health care workforce: conceptualizing a structural model of human resource planning in healthcare in Slovenia. 2023;28(1):29-43. doi: 10.30924/mjcmi.28.1.3. [DOI:10.30924/mjcmi.28.1.3]
29. Mackenzie A, Murphy T, Audas R. A dynamic, multi-professional, needs-based simulation model to inform human resources for health planning. Human Resources for Health. 2019;17. doi: 10.1186/s12960-019-0416-5. [DOI:10.1186/s12960-019-0376-2]
30. Mostafa A, Gould-Williams J, Bottomley P. High-performance human resource practices and employee outcomes: the mediating role of public service motivation. Public Administration Review. 2015;75:747-757. doi: 10.1111/puar.12454. [DOI:10.1111/puar.12454]
31. Kitsios F, Kamariotou M. Job satisfaction behind motivation: an empirical study in public health workers. Heliyon. 2021;7(4). doi: 10.1016/j.heliyon.2021.e06857. [DOI:10.1016/j.heliyon.2021.e06857]
32. Rój J. Inequality in the distribution of healthcare human resources in Poland. Sustainability. 2020;12(5):2043. doi: 10.3390/su12052043. [DOI:10.3390/su12052043]
33. Van de Voorde M, Bouckaert N. Health system performance assessment: how equitable is the Belgian health system? European Journal of Public Health. 2022;32(Supplement_3):ckac129.244. doi: 10.1093/eurpub/ckac129.244. [DOI:10.1093/eurpub/ckac129.244]
34. Sheikh A, Anderson M, Albala S, Casadei B, Franklin BD, Richards M, et al. Health information technology and digital innovation for national learning health and care systems. The Lancet Digital Health. 2021;3(6):e383-e396. doi: 10.1016/S2589-7500(21)00019-1. [DOI:10.1016/S2589-7500(21)00005-4]
35. Bardhan IR, Thouin MF. Health information technology and its impact on the quality and cost of healthcare delivery. Decision Support Systems. 2013;55(2):438-449. doi: 10.1016/j.dss.2013.02.009. [DOI:10.1016/j.dss.2013.02.009]
36. Wagenaar B, Hirschhorn L, Henley C, Gremu A, Sindano N, Chilengi R, et al. Data-driven quality improvement in low- and middle-income country health systems: lessons from seven years of implementation experience across Mozambique, Rwanda, and Zambia. BMC Health Services Research. 2017;17. doi: 10.1186/s12913-017-2175-3. [DOI:10.1186/s12913-017-2661-x]
37. Ibeneme S, Karamagi H, Muneene D, Goswami K, Chisaka N, Okeibunor J. Strengthening health systems using innovative digital health technologies in Africa. Frontiers in Digital Health. 2022;4. doi: 10.3389/fdgth.2022.870408. [DOI:10.3389/fdgth.2022.854339]
38. Weekes L. Improving use of medicines and medical tests in primary care. Improving Use of Medicines and Medical Tests in Primary Care. 2020. doi: 10.1007/978-981-15-2333-5. [DOI:10.1007/978-981-15-2333-5]
39. Ozawa S, Higgins CR, Yemeke TT, Nwokike JI, Evans L, Hajjou M, et al. Importance of medicine quality in achieving universal health coverage. PLOS ONE. 2020;15(7):e0232966. doi: 10.1371/journal.pone.0232966. [DOI:10.1371/journal.pone.0232966]
40. Greene JA. Making medicines essential: The emergent centrality of pharmaceuticals in global health. BioSocieties. 2011;6(1):10-33. doi: 10.1057/biosoc.2010.36. [DOI:10.1057/biosoc.2010.36]
41. Bolland JM, Wilson JV. Three faces of integrative coordination: a model of interorganizational relations in community-based health and human services. Health Services Research. 1994;29(3):341-366. doi: 10.1111/j.1475-6773.1994.tb00350.x.
42. Fine MD. Coordinating health, extended care, and community support services: reforming aged care in Australia. Journal of Aging and Social Policy. 1999;11(1):67-90. doi: 10.1300/J031v11n01_05. [DOI:10.1300/J031v11n01_05]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
