در نوبت چاپ
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.
2- معاونت آموزشی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. ،eshahbahrami1984@gmail.com
3- گروه مدیریت صنعتی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
4- دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.
2- معاونت آموزشی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. ،
3- گروه مدیریت صنعتی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
4- دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.
چکیده: (157 مشاهده)
مقدمه: با توجه به حجم روزافزون پسماندهای بیمارستانی و تأثیرات زیانبار زیستمحیطی مدل اقتصادی خطی، گذار به سمت اقتصاد چرخشی در بیمارستانها به عنوان یک ضرورت استراتژیک مطرح میباشد. این پژوهش با هدف شناسایی و دستهبندی عوامل مؤثر بر پیادهسازی اقتصاد چرخشی در زنجیره تأمین بیمارستانها انجام شد.
روش ها: این مطالعه با استفاده از روش فراترکیب و با پیروی از الگوی هفتمرحلهای سندلوسکی و باروسو انجام گردید. جامعه پژوهش شامل کلیه مقالات منتشرشده در پایگاههای علمی معتبر از سال 2015 تا 2025 بود که پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، 28 مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شدند.
یافته ها: در پژوهش حاضر، ابتدا کدهای فرعی و سپس 37 کُد محوری که نشاندهندۀ عوامل موثر بر پیادهسازی اقتصاد چرخشی در زنجیره تأمین بیمارستانها است، استخراج و در مرحلۀ نهایی، این کُدها ذیل ۷ بُعد اصلی حاکمیت و رهبری، فرهنگ سازمانی و سرمایه انسانی، فناوری و زیرساخت، همکاریهای بیرونی و شبکهسازی، مدیریت عملیات و فرآیندها، ارزیابی عملکرد و پایش و ملاحظات اقتصادی و راهبردی دستهبندی شدند.
نتیجه گیری: یافتههای این پژوهش نشان میدهد که پیادهسازی موفق اقتصاد چرخشی در بیمارستانها نیازمند نگرشی سیستماتیک و توجه همزمان به ابعاد مختلف است. مدیران بیمارستانها و سیاستگذاران نظام سلامت میتوانند با بهرهگیری از چارچوب ارائهشده در این پژوهش، راهبردهای عملیاتی مناسبی را برای تسهیل گذار به سمت اقتصاد چرخشی تدوین نمایند. آموزش کارکنان، استقرار سیستمهای انگیزشی، توسعه زیرساختهای بازیافت و تقویت همکاریهای بینسازمانی از جمله مهمترین اقدامات پیشنهادی هستند.
روش ها: این مطالعه با استفاده از روش فراترکیب و با پیروی از الگوی هفتمرحلهای سندلوسکی و باروسو انجام گردید. جامعه پژوهش شامل کلیه مقالات منتشرشده در پایگاههای علمی معتبر از سال 2015 تا 2025 بود که پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، 28 مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شدند.
یافته ها: در پژوهش حاضر، ابتدا کدهای فرعی و سپس 37 کُد محوری که نشاندهندۀ عوامل موثر بر پیادهسازی اقتصاد چرخشی در زنجیره تأمین بیمارستانها است، استخراج و در مرحلۀ نهایی، این کُدها ذیل ۷ بُعد اصلی حاکمیت و رهبری، فرهنگ سازمانی و سرمایه انسانی، فناوری و زیرساخت، همکاریهای بیرونی و شبکهسازی، مدیریت عملیات و فرآیندها، ارزیابی عملکرد و پایش و ملاحظات اقتصادی و راهبردی دستهبندی شدند.
نتیجه گیری: یافتههای این پژوهش نشان میدهد که پیادهسازی موفق اقتصاد چرخشی در بیمارستانها نیازمند نگرشی سیستماتیک و توجه همزمان به ابعاد مختلف است. مدیران بیمارستانها و سیاستگذاران نظام سلامت میتوانند با بهرهگیری از چارچوب ارائهشده در این پژوهش، راهبردهای عملیاتی مناسبی را برای تسهیل گذار به سمت اقتصاد چرخشی تدوین نمایند. آموزش کارکنان، استقرار سیستمهای انگیزشی، توسعه زیرساختهای بازیافت و تقویت همکاریهای بینسازمانی از جمله مهمترین اقدامات پیشنهادی هستند.
فهرست منابع
1. Abdolahtabar H, Sajjadi H, Sam Aram E, Tajmazinani A. The institutional context of the health system and its developments in Iran. Social Welfare Quarterly. 2021;21(81):87-127. http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-3792-fa.html
2. Mayer J, Schittenhelm H, Pott PP. Opportunities and challenges of implementing circular economy in the medical device sector in Germany. Sustainable Production and Consumption. 2025; 56 :657-670. [DOI:10.1016/j.spc.2025.04.014]
3. Meissner M, Schiller M, Bender J, Blacha P, Herrmann C. Evaluating the waste prevention potential of a multi- versus single-use surgical stapler. Risk Management and Healthcare Policy. 2021; 14 :3911-3921. [DOI:10.2147/RMHP.S325017]
4. Mahjoob A, Alfadhli Y, Omachonu V. Healthcare waste and sustainability: implications for a circular economy. Sustainability. 2023;15(14): 11053. [DOI:10.3390/su15107788]
5. Bocken NM, De Pauw I, Bakker C, Van Der Grinten B. Product design and business model strategies for a circular economy. Journal of Industrial and Production Engineering. 2016; 33(5): 308-320. [DOI:10.1080/21681015.2016.1172124]
6. Quintana-Gallardo A, Navarrete-Muñoz EM, Llorca-Porcel J, et al. The environmental impacts of disposable nonwoven fabrics during the COVID-19 pandemic: case study on the francesc de borja hospital. Polymers. 2023; 15(3): 1130. [DOI:10.3390/polym15051130]
7. Straten BV, Loomans MG, Hijnen WA, et al. A life cycle assessment of reprocessing face masks during the COVID-19 pandemic. Scientific Reports. 2021; 11(1):17680. [DOI:10.1038/s41598-021-97188-5]
8. Dixit A, Dutta P. Critical success factors for the adoption of circular economy in sustainable healthcare waste management. Clean Technologies and Environmental Policy. 2024; 26(7): 2181-2201. [DOI:10.1007/s10098-023-02712-y]
9. Agrawal D, Gupta S, Dusad C, Vishwakarma A, Meena ML, Dangayach GS, et al. Unlocking circular economy: overcoming roadblocks to circular healthcare supply chain in indian healthcare. Journal of Advances in Management Research. 2024; 22(4): 628-651. [DOI:10.1108/JAMR-10-2024-0366]
10. Kandasamy J, Gouda D, Poonia A, et al. Circular economy adoption challenges in medical waste management for sustainable development: an empirical study. Sustainable Development. 2022;30(5):958-975. [DOI:10.1002/sd.2293]
11. Alfina KN, Hidayatno A, Sutrisno A, Farizal F. Analyzing barriers towards implementing circular economy in healthcare supply chains. In: 2022 IEEE International Conference on Industrial Engineering and Engineering Management (IEEM). Kuala Lumpur, Malaysia: IEEE; 2022: 827-31. [DOI:10.1109/IEEM55944.2022.9989999]
12. Islam AIMJ, Rahman HU, Mushfiquzzaman MD, Ali SM, Alghababsheh M, Moktadir MA. Sustainability drivers to circular economy integration into the healthcare supply chain to address waste: implications for net-zero emission. Journal of Cleaner Production. 2025; 490: 144742. [DOI:10.1016/j.jclepro.2025.144742]
13. Zeinalnezhad M, Alavi S, Mirmohammadsadeghi S, Gunasekaran A, Kabir K. Circular economy modelling for healthcare waste management by integrating system dynamics and analytical network process. Operations Management Research. 2025;18: 987-1012. [DOI:10.1007/s12063-025-00553-0]
14. Alshemari A, Alajmi A, Al-Mansour H, et al. Towards a sustainable solution: the barriers and enablers in adopting circular economy principles for medicines waste management in UK and kuwaiti hospitals. Circular Economy and Sustainability. 2025; 5(2): 2495-2525. [DOI:10.1007/s43615-024-00498-9]
15. Abdellaoui Z, Derbel M, Ghorbel A. Assessing the performance of hospital waste management in tunisia using a fuzzy-based approach OWA and TOPSIS during COVID-19 pandemic. In: Lecture Notes in Networks and Systems. Springer Nature; 2023: 721-732. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-27409-1_72 [DOI:10.1007/978-3-031-27409-1_72]
16. Rahman H. Implementing circular economy in healthcare - challenges and strategic solutions. Scientific Papers of Silesian University of Technology Organization and Management Series; 204. [DOI:10.29119/1641-3466.2024.204.31]
17. Alshemari A, Breen L, Quinn G, Sivarajah U. Can we create a circular pharmaceutical supply chain (CPSC) to reduce medicines waste? Pharmacy. 2020; 8(4): 1-22. [DOI:10.3390/pharmacy8040221]
18. MacNeill AJ, Hopf H, Khanuja A, Alizamir S, Bilec M, Eckelman MJ, et al. Transforming the medical device industry: road map to a circular economy. Health Affairs. 2020;39(12):2088-2097. [DOI:10.1377/hlthaff.2020.01118]
19. Nami N, Pishchulov G, Frota Neto JG. Circular economy application in pharmaceutical supply chains in the UK: a holistic evolutionary game approach. European Journal of Operational Research. 2025; 326: 451-466. [DOI:10.1016/j.ejor.2025.05.009]
20. Zimmer L. Qualitative meta-synthesis: a question of dialoguing with texts. Journal of advanced nursing. 2006;53(3):311-318. [DOI:10.1111/j.1365-2648.2006.03721.x]
21. Sandelowski M, Barroso J. Handbook for synthesizing qualitative research. Springer publishing company;2006. https://public.ebookcentral.proquest.com/choice/publicfullrecord.aspx?p=423305
22. Alighardashi M, Moein H, Dehghanpour S, Mousavi SA, Almasi A, Mohammadi P. Environmental assessment of hospital waste management practices: a study of hospitals in kermanshah, Iran. Results in Engineering. 2024; 23: 102658. [DOI:10.1016/j.rineng.2024.102658]
23. Ionescu AM, Cazan C. Pharmaceutical waste management: a comprehensive analysis of romanian practices and perspectives. Sustainability (Switzerland). 2024;16(15): 6571. [DOI:10.3390/su16156571]
24. Alfina KN, Ratnayake RMC, Wibisono D, Basri MH, Mulyono NB. Prioritizing performance indicators for the circular economy transition in healthcare supply chains. Circular Economy and Sustainability. 2025; 5(1): 231-276. [DOI:10.1007/s43615-024-00436-9]
25. Iskandar Shah DRS, Anuar NF, Panizan NAZ, Ibrahim R, Ramli R, Perai NAA, Aghamohammadi N. Toward sustainable healthcare: Circular economy models in hospital operations and waste management. Critical Reviews in Environmental Science and Technology. 2026; 56(10): 530-550. [DOI:10.1080/10643389.2026.2641479]
26. Sgambaro L, Zanghelini GM, Soares SR, Kulay L. Towards a novel circular maturity model to foster circular economy in the healthcare industry. Sustainable Production and Consumption. 2025; 55: 434-43. [DOI:10.1016/j.spc.2025.02.016]
27. D'Alessandro C, Arcese G, Montauti C, Cimino A. Exploring circular economy practices in the healthcare sector: a systematic review and bibliometric analysis. Sustainability (Switzerland). 2024;16(1): 401. [DOI:10.3390/su16010401]
28. Alshagrawi S, Alahmari MH. Barriers and facilitators of biomedical waste management among healthcare professionals on saudi arabia: a qualitative study. Journal of Health, Population and Nutrition. 2025; 44(1). [DOI:10.1186/s41043-025-00766-w]
29. Osei-Tutu B, Afari E, Nartey D, Kenu E, Bandoh DA, et al. Adherence to healthcare waste management protocols in selected health facilities, Greater Accra and Eastern Regions, Ghana, 2021. Discover Environment. 2025; 3(1). [DOI:10.1007/s44274-025-00203-z]
30. Saha K, Farhanj Z, Kumar V. A systematic review of circular economy literature in healthcare: Transitioning from a 'post-waste' approach to sustainability. Journal of Cleaner Production. 2025; 505: 145427. [DOI:10.1016/j.jclepro.2025.145427]
31. Hoveling T, Nijdam AS, Monincx M, Faludi J, Bakker CA. Circular economy for medical devices: Barriers, opportunities and best practices from a design perspective. Resources, Conservation and Recycling. [DOI:10.1016/j.resconrec.2024.107719]
32. Kane GM, Bakker CA, Balkenende AR. Towards design strategies for circular medical products. Resources, Conservation and Recycling. 2018; 135: 38-47. [DOI:10.1016/j.resconrec.2017.07.030]
33. Ivanović T, Meisel HJ, Som C, Nowack B. Material flow analysis of single-use plastics in healthcare: A case study of a surgical hospital in Germany. Resources, Conservation and Recycling. 2022; 185: 106425. [DOI:10.1016/j.resconrec.2022.106425]
34. Ananth AP, Prashanthini V, Visvanathan C. Healthcare waste management in Asia. Waste Management. 2010; 30(1): 154-161. [DOI:10.1016/j.wasman.2009.07.018]
35. Joseph B, James J, Kalarikkal N, Thomas S. Recycling of medical plastics. Advanced Industrial and Engineering Polymer Research. 2021; 4(3): 199-208. [DOI:10.1016/j.aiepr.2021.06.003]
36. Mazzei HJ, Specchia S. Latest insights on technologies for the treatment of solid medical waste: A review. Journal of Environmental Chemical Engineering. 2023; 11(2): 109309. [DOI:10.1016/j.jece.2023.109309]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
