جلد 29، شماره 1 - ( 2-1405 )
جلد 29 شماره 1 صفحات 30-16 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Nikbazm R, Mohammadi A. Information and information technology needed by older adults,families and managers of elderly care centers. jha 2026; 29 (1) :16-30
URL: http://jha.iums.ac.ir/article-1-4699-fa.html
URL: http://jha.iums.ac.ir/article-1-4699-fa.html
نیک بزم روژیا، محمدی علی. نیازهای اطلاعاتی و فناوریهای اطلاعات مورد نیاز افراد سالمند، خانواده و مدیران مراکز سالمندی. فصلنامه مدیریت سلامت. 1405; 29 (1) :16-30
1- گروه مهندسی کامپیوتر، دانشکده مهندسی کامپیوتر و الکترونیک، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
2- گروه فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران. ،a.mohammadi@kums.ac.ir
2- گروه فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران. ،
متن کامل [PDF 781 kb]
(93 دریافت)
| چکیده (HTML) (145 مشاهده)
جدول 1. اطلاعات مربوط به ویژگیهای سالمندان
.PNG)
جدول 2. فناوریهای اطلاعات مورد نیاز سالمندان
.PNG)
جدول 3. فناوریهای اطلاعات مورد نیاز خانواده سالمندان
.PNG)
اعلان
ملاحظات اخلاقی: این پروژه توسط کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با کد اخلاق IR.KUMS.REC.1398.725 تأیید شده است.
حمایت مالی: این مطالعه توسط دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با شماره کمک هزینه ۹۸۰۷۴۰ پشتیبانی شده است. تامین کننده مالی نقشی در گردآوری و تحلیل داده و انتشار نداشته است.
تضاد منافع: نویسندگان اعلام کردند که هیچ تضاد منافعی وجود ندارد.
مشارکت نویسندگان: علی محمدی: مفهومسازی و طراحی مطالعه، گردآوری داده، روششناسی، تحلیل داده، تامین منابع، مدیریت داده، نگارش، سرپرستی مطالعه، مدیریت پروژه، تامین مالی، تایید نهایی. روژیا نیکبزم: مفهومسازی و طراحی مطالعه، روششناسی، اعتبار سنجی، تحلیل داده، مدیریت داده ؛ نگارش پیش نویس، بررسی و ویرایش.
رضایت برای انتشار: مورد ندارد
دسترسی به دادهها: دسترسی به دادهها با ذکر دلیل معقول، از طریق نویسنده مسئول فراهم است.
استفاده از هوش مصنوعی: در این مطالعه از ابزارهای هوش مصنوعی در نگارش مقاله استفاده نشده است.
تشکر و قدردانی: این مطالعه با حمایت مالی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با شماره ۹۸۰۷۴۰ انجام شده است. علاوه بر این، مجریان پروژه مایلند صمیمانه از مسئولین مراکز سالمندی آرام، سرای امید، مهرنیکان و مرکز شهرستان کرمانشاه تشکر کنند.
متن کامل: (38 مشاهده)
مقدمه
افزایش طول عمر و گذار جمعیت به سمت سالمندی نتیجه بهبود شرایط بهداشتی، پیشرفت فناوری و کاهش مرگومیر است [1]. سالمندی جمعیت بیشتر کشورهای جهان از جمله ایران را تحت تأثیر قرار داده و باعث شده است که توجه زیادی به مسائل مربوط به سالمندی معطوف شود [2]. سالمندی جمعیت مرحلهای است که در آن سالمندان بخش بیشتری از کل جمعیت را تشکیل میدهند[3]. در حال حاضر، رشد جمعیت سالمندان از رشد کل جمعیت جهان بیشتر است و اهمیت این موضوع به اندازهای است که تاکنون اقدامات زیادی توسط سازمان ملل متحد و همچنین کشورهای جهان در خصوص رسیدگی به وضعیت سالمندان انجام شده است [2]. سازمان بهداشت جهانی (WHO) سالمندی سالم را فرآیند حفظ توانایی عملکردی برای ایجاد رفاه در سنین بالاتر تعریف کرده است [4]. مفهوم پیری جمعیت از منظر تاریخی نسبتاً جدید است. آمارها نشان میدهد که در سال 1950، هیچ کشوری بیش از 11 درصد از جمعیت 65 سال به بالا نداشت. برای سال 2000، بالاترین میزان 18 درصد بود. با این حال، این مشکل تا سال 2050 بهطور چشمگیری افزایش خواهد یافت و میتواند به 38 درصد جمعیت برسد [5]. پیشبینیها نشان میدهد که در سال 2050، تعداد سالمندان 60 سال یا بالاتر از افراد 10 تا 24 ساله بیشتر خواهد بود[3، 6].
در سرشماری سال 1390، جمعیت ایران 75 میلیون نفر بود که 2/8 درصد آن سالمند بودند و در سال 1395، این جمعیت به 80 میلیون نفر رسید که 9/3 درصد آن سالمند بودند. تعداد سالمندان تا سال 2030 به 14/4 درصد و در سال 2050 به 31/2 درصد خواهد رسید. در این سال، جمعیت سالمندان جهان 21/5 درصد و جمعیت سالمندان آسیا 24 درصد خواهد بود، تعداد سالمندان در ایران از میانگین سالمندان جهان و آسیا بیشتر خواهد بود، به طوری که از هر سه نفر، یک نفر سالمند خواهد بود [7]. سالمندی با پیامدهایی برای سالمندان، خانواده و نظام سلامت همراه است و نداشتن برنامهریزی مناسب، هزینههای زیادی را در ابعاد مختلف بر جامعه تحمیل میکند، زیرا افزایش سالمندان بدون زیرساختهای مناسب محدودیتهای ارائه مراقبت، مشکلات مالی و اجتماعی برای خانواده و جامعه میشود [8].
برخی از سالمندان از زندگی با اعضای خانواده محروم میشوند و در مراکز سالمندان اقامت میکنند. اقامت سالمندان در مراکز سالمندان به دلیل شرایط خاص مراقبتی، اگرچه در ظاهر شرایط خوبی برای آنها بهنظر میرسد، باعث دوری آنها از هسته خانواده میشود و کیفیت زندگی آنها را پایین میآورد [9]. با این وجود، میتوان با کمک فناوریهای اطلاعات، زیرساختهایی ایجاد کرد که رضایت سالمندان از زندگی در مراکز سالمندان را فراهم و نگرانیهای خانواده و مدیران مراکز سالمندان را نیز برطرف نمود [10].
افراد مسن معمولاً تواناییهای فناوری کمتری نسبت به افراد جوانتر دارند. در نتیجه، ممکن است به دلیل ناآشنایی، از استفاده از فناوری اجتناب کنند[11]. در سالهای اخیر کاربردهای فناوری اطلاعات برای سالمندان بهطور قابل توجهی بهبود یافته است. بااینحال، اطلاعات کمی در مورد سالمندان استفادهکننده از فناوری اطلاعات وجود دارد[12]. توسعه سریع فناوریهای جدید ادامه دارد[13] و شواهد فزایندهای از مزایای آنها برای سالمندان وجود دارد. این مزایا شامل بهبود عملکردهای اجرایی، مشارکت اجتماعی، ارتباطات خانوادگی و همچنین کاهش افسردگی و احساس تنهایی است[14]. با این وجود، نگرانیهایی در مورد استفاده کم سالمندان از فناوری اطلاعات به دلیل موانعی مانند مسائل شناختی، اعتماد، حریم خصوصی، مهارتهای کامپیوتری و عوامل اجتماعی-جمعیتی وجود دارد[15]. درک نحوه استفاده، الگوها و ترجیح سالمندان برای فناوری اطلاعات بسیار مهم است. بنابراین ارزیابی میزان پذیرش و استفاده از فناوری اطلاعات توسط سالمندان برای مدیریت شرایط زندگی در مراکز سالمندان، غلبه بر محدودیتها، احساس آرامش و همچنین همراهی سالمندان با خانواده و مدیران مراکز سالمندان ضروری است. بنابراین، هدف این مطالعه شناسایی فناوریهای اطلاعاتی مورد نیاز سالمندان، خانوادهها و مدیران مراکز سالمندان بود.
روشها
این پژوهش توصیفی در سال ۱۴۰۲ در شهر کرمانشاه انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل ۲۳۴ سالمند، یک نفر مسئول از خانواده سالمندان(234 نفر) و ۲۱ مدیر چهار مرکز سالمندان دولتی در شهر کرمانشاه بود. نمونهها برای سالمندان و افراد خانواده بهصورت سرشماری و برای مدیران بهصورت هدفمندانتخاب شدند.
ابزار جمعآوری دادهها چهار پرسشنامه بود. پرسشنامه اول برای اطلاعات سالمندان و مراکز سالمندای (مشخصات مرکز، ویژگیهای سالمند، منبع هزینههای سالمند و وضعیت خانواده سالمند) بود. پرسشنامههای دوم، سوم و چهارم بهترتیب برای سالمندان، افراد خانواد سالمند و مدیر مرکز سالمندی بود. هر پرسشنامه شامل پنج سوال در رابطه با فناوری اطلاعات مورد نیاز از دیدگاه بود. پرسشنامه بر اساس مطالعات قبلی در مورد فناوریهای اطلاعاتی مورد نیاز سالمندان، مشاوره از متخصصان حوزه سالمندان، کارشناسان و مدیران مراکز سالمندان طراحی شد. روایی محتوایی پرسشنامه با نظر ده نفر از متخصصان (سه نفر متخصص مدیریت اطلاعات سلامت، چهار نفر متخصص پرستاری سالمندانو سه نفر متخصص طب سالمندی) تعیین شد. پایایی پرسشنامه با با استفاده از آلفای کرونباخ با ضریب 87% تایید شد.
مجوز جمعآوری دادهها اخذ و به سازمان بهزیستی معرفی شد. سپس با ارائه طرح پیشنهادی به سازمان بهزیستی و معرفی آن به مراکز سالمندان، هماهنگی برای جمعآوری دادهها انجام شد. با هماهنگی مدیر مرکز سالمندان، خود مدیر یا کارشناس معرفی شده توسط او مسئول جمعآوری دادهها شد. فرد معرفی شده با ارائه پرسشنامه به سالمندان و خانوادهها و همچنین مسئولین مرکز سالمندان، دادهها را جمعآوری کرد. در نهایت 121 پرسشنامه برای سالمندان، 21 پرسشنامه برای مدیران و 121 پرسشنامه برای خانواده سالمندان جمعآوری شد. دادهها با نرمافزار SPSS نسخه 23 و میانگین، انحراف معیار، درصد و ضریب همبستگی تحلیل شد.
یافتهها
میانگین و انحراف معیار سن سالمندان 68/8 و 7/53 سال بود و 55/4 درصد آنها زن بودند. 48/8 درصد سالمندان به تنهایی و 44/6 درصد با همسر خود در این مراکز زندگی میکردند. در 45/5 درصد موارد، خانواده منبع تأمین هزینهها بود. در 75/2 درصد موارد، خانواده ساکن شهر مرکز سالمندان و در 10/7 درصد موارد ساکن استان یا شهر دیگری بودند.
طبق جدول ۲، 47/1 درصد از سالمندان برای ارتباط به تلفن همراه هوشمند نیاز داشتند و 47/1 درصد از آنها ارتباط تصویری را ترجیح میدادند. در این راستا، 48/8 درصد از آنها برنامههای تلویزیونی را برای خود کاربردیتر میدانستند و 46/3 درصد تلویزیون را برای سرگرمی و پر کردن اوقات فراغت خود دوست داشتند. همچنین، 37/2 درصد از آنها برای اطلاع از وضعیت جامعه به فناوری اطلاعات نیاز داشتند و تنها 3/3 درصد برای انجام کارهای اداری به آن نیاز داشتند.
طبق جدول 3، 89/3 درصد خانوادهها استفاده از تلفن همراه هوشمند و 45/5 درصد ارتباط تصویری را برای ارتباط با سالمندان ضروری میدانستند. در این راستا، 28/1 درصد برای دریافت وضعیت سالمندان به فناوری اطلاعات نیاز داشتند، 37/2 درصد تلویزیون را ضروریترین رسانه دانستند و 52/1 درصد از آنها واتساپ را بهعنوان شبکه اجتماعی برای ارتباط با سالمندان ذکر کردند.
همانطور که جدول 4 نشان میدهد، 42/9 درصد از مدیران، کامپیوتر و 38/1 درصد آنها تلفنهای هوشمند را برای ارتباط ذکر کردهاند و 85/7 درصد، ارتباط تصویری را ضروری دانستهاند. 90/5 درصد از آنها ارتباط از طریق رسانههای اجتماعی مانند واتساپ و تلگرام را به برنامههای کنفرانس ویدیویی داخلی ترجیح میدهند. مدیران تلویزیون را با 71/1 درصد و اینترنت را با 47/6 درصد بهعنوان رایجترین رسانه برای سالمندان بیان کردهاند. 76/2 درصد از مدیران برای ارتباط با خانوادههای سالمندان به فناوری اطلاعات نیاز داشتند.
سختافزار مورد نیاز با جنسیت (P=0.02) و نحوه زندگی در مرکز (P=0.024)، منبع هزینههای سالمندان با داشتن تلفن همراه هوشمند (P=0.006) رابطه معناداری داشت. بین ابزارهای مورد نیاز برای سرگرمی و پر کردن اوقات فراغت با تحصیلات (P=0.038)، شغل (P=0.001)، جنسیت (P=0.04) و منبع تأمین هزینههای سالمندان (P=0.05) رابطه معناداری وجود داشت. در این راستا، تحصیلات با استفاده از ماهواره (P=0.018) و کتاب (P=0.03)، شغل با روزنامه (P=0.001) و تلفن همراه هوشمند (P=0.001)، جنسیت با رادیو (P=0.05)، نحوه انتقال به مرکز سالمندان با تلفن همراه هوشمند (P=0.001) ارتباط معناداری داشتند. در نهایت، نیاز به فناوری اطلاعات برای انجام کارها با نحوه زندگی سالمندان (P=0.001) مرتبط بود. تحصیلات با انجام کار علمی (P=0.02)، جنسیت با دریافت اطلاعات سلامت (P=0.016)، نحوه زندگی در مرکز سالمندان با ارتباط با اعضای خانواده(P=0.007) ارتباط معنیداری داشتند (جدول 5).
سختافزار مورد نیاز برای ارتباط با سالمندان با وضعیت خانوادگی (P=0.03) مرتبط بود. انجام کارهای سالمندان توسط خانواده با فناوری اطلاعات فقط با جنسیت (P=0.001) مرتبط بود. در نهایت، ترجیح نوع شبکه یا شبکههای اجتماعی توسط خانواده برای ارتباط با سالمندان با جنسیت (P=0.001) و نحوه زندگی در مرکز سالمندان (P=0.026) رابطه معناداری داشت (جدول 6)
افزایش طول عمر و گذار جمعیت به سمت سالمندی نتیجه بهبود شرایط بهداشتی، پیشرفت فناوری و کاهش مرگومیر است [1]. سالمندی جمعیت بیشتر کشورهای جهان از جمله ایران را تحت تأثیر قرار داده و باعث شده است که توجه زیادی به مسائل مربوط به سالمندی معطوف شود [2]. سالمندی جمعیت مرحلهای است که در آن سالمندان بخش بیشتری از کل جمعیت را تشکیل میدهند[3]. در حال حاضر، رشد جمعیت سالمندان از رشد کل جمعیت جهان بیشتر است و اهمیت این موضوع به اندازهای است که تاکنون اقدامات زیادی توسط سازمان ملل متحد و همچنین کشورهای جهان در خصوص رسیدگی به وضعیت سالمندان انجام شده است [2]. سازمان بهداشت جهانی (WHO) سالمندی سالم را فرآیند حفظ توانایی عملکردی برای ایجاد رفاه در سنین بالاتر تعریف کرده است [4]. مفهوم پیری جمعیت از منظر تاریخی نسبتاً جدید است. آمارها نشان میدهد که در سال 1950، هیچ کشوری بیش از 11 درصد از جمعیت 65 سال به بالا نداشت. برای سال 2000، بالاترین میزان 18 درصد بود. با این حال، این مشکل تا سال 2050 بهطور چشمگیری افزایش خواهد یافت و میتواند به 38 درصد جمعیت برسد [5]. پیشبینیها نشان میدهد که در سال 2050، تعداد سالمندان 60 سال یا بالاتر از افراد 10 تا 24 ساله بیشتر خواهد بود[3، 6].
در سرشماری سال 1390، جمعیت ایران 75 میلیون نفر بود که 2/8 درصد آن سالمند بودند و در سال 1395، این جمعیت به 80 میلیون نفر رسید که 9/3 درصد آن سالمند بودند. تعداد سالمندان تا سال 2030 به 14/4 درصد و در سال 2050 به 31/2 درصد خواهد رسید. در این سال، جمعیت سالمندان جهان 21/5 درصد و جمعیت سالمندان آسیا 24 درصد خواهد بود، تعداد سالمندان در ایران از میانگین سالمندان جهان و آسیا بیشتر خواهد بود، به طوری که از هر سه نفر، یک نفر سالمند خواهد بود [7]. سالمندی با پیامدهایی برای سالمندان، خانواده و نظام سلامت همراه است و نداشتن برنامهریزی مناسب، هزینههای زیادی را در ابعاد مختلف بر جامعه تحمیل میکند، زیرا افزایش سالمندان بدون زیرساختهای مناسب محدودیتهای ارائه مراقبت، مشکلات مالی و اجتماعی برای خانواده و جامعه میشود [8].
برخی از سالمندان از زندگی با اعضای خانواده محروم میشوند و در مراکز سالمندان اقامت میکنند. اقامت سالمندان در مراکز سالمندان به دلیل شرایط خاص مراقبتی، اگرچه در ظاهر شرایط خوبی برای آنها بهنظر میرسد، باعث دوری آنها از هسته خانواده میشود و کیفیت زندگی آنها را پایین میآورد [9]. با این وجود، میتوان با کمک فناوریهای اطلاعات، زیرساختهایی ایجاد کرد که رضایت سالمندان از زندگی در مراکز سالمندان را فراهم و نگرانیهای خانواده و مدیران مراکز سالمندان را نیز برطرف نمود [10].
افراد مسن معمولاً تواناییهای فناوری کمتری نسبت به افراد جوانتر دارند. در نتیجه، ممکن است به دلیل ناآشنایی، از استفاده از فناوری اجتناب کنند[11]. در سالهای اخیر کاربردهای فناوری اطلاعات برای سالمندان بهطور قابل توجهی بهبود یافته است. بااینحال، اطلاعات کمی در مورد سالمندان استفادهکننده از فناوری اطلاعات وجود دارد[12]. توسعه سریع فناوریهای جدید ادامه دارد[13] و شواهد فزایندهای از مزایای آنها برای سالمندان وجود دارد. این مزایا شامل بهبود عملکردهای اجرایی، مشارکت اجتماعی، ارتباطات خانوادگی و همچنین کاهش افسردگی و احساس تنهایی است[14]. با این وجود، نگرانیهایی در مورد استفاده کم سالمندان از فناوری اطلاعات به دلیل موانعی مانند مسائل شناختی، اعتماد، حریم خصوصی، مهارتهای کامپیوتری و عوامل اجتماعی-جمعیتی وجود دارد[15]. درک نحوه استفاده، الگوها و ترجیح سالمندان برای فناوری اطلاعات بسیار مهم است. بنابراین ارزیابی میزان پذیرش و استفاده از فناوری اطلاعات توسط سالمندان برای مدیریت شرایط زندگی در مراکز سالمندان، غلبه بر محدودیتها، احساس آرامش و همچنین همراهی سالمندان با خانواده و مدیران مراکز سالمندان ضروری است. بنابراین، هدف این مطالعه شناسایی فناوریهای اطلاعاتی مورد نیاز سالمندان، خانوادهها و مدیران مراکز سالمندان بود.
روشها
این پژوهش توصیفی در سال ۱۴۰۲ در شهر کرمانشاه انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل ۲۳۴ سالمند، یک نفر مسئول از خانواده سالمندان(234 نفر) و ۲۱ مدیر چهار مرکز سالمندان دولتی در شهر کرمانشاه بود. نمونهها برای سالمندان و افراد خانواده بهصورت سرشماری و برای مدیران بهصورت هدفمندانتخاب شدند.
ابزار جمعآوری دادهها چهار پرسشنامه بود. پرسشنامه اول برای اطلاعات سالمندان و مراکز سالمندای (مشخصات مرکز، ویژگیهای سالمند، منبع هزینههای سالمند و وضعیت خانواده سالمند) بود. پرسشنامههای دوم، سوم و چهارم بهترتیب برای سالمندان، افراد خانواد سالمند و مدیر مرکز سالمندی بود. هر پرسشنامه شامل پنج سوال در رابطه با فناوری اطلاعات مورد نیاز از دیدگاه بود. پرسشنامه بر اساس مطالعات قبلی در مورد فناوریهای اطلاعاتی مورد نیاز سالمندان، مشاوره از متخصصان حوزه سالمندان، کارشناسان و مدیران مراکز سالمندان طراحی شد. روایی محتوایی پرسشنامه با نظر ده نفر از متخصصان (سه نفر متخصص مدیریت اطلاعات سلامت، چهار نفر متخصص پرستاری سالمندانو سه نفر متخصص طب سالمندی) تعیین شد. پایایی پرسشنامه با با استفاده از آلفای کرونباخ با ضریب 87% تایید شد.
مجوز جمعآوری دادهها اخذ و به سازمان بهزیستی معرفی شد. سپس با ارائه طرح پیشنهادی به سازمان بهزیستی و معرفی آن به مراکز سالمندان، هماهنگی برای جمعآوری دادهها انجام شد. با هماهنگی مدیر مرکز سالمندان، خود مدیر یا کارشناس معرفی شده توسط او مسئول جمعآوری دادهها شد. فرد معرفی شده با ارائه پرسشنامه به سالمندان و خانوادهها و همچنین مسئولین مرکز سالمندان، دادهها را جمعآوری کرد. در نهایت 121 پرسشنامه برای سالمندان، 21 پرسشنامه برای مدیران و 121 پرسشنامه برای خانواده سالمندان جمعآوری شد. دادهها با نرمافزار SPSS نسخه 23 و میانگین، انحراف معیار، درصد و ضریب همبستگی تحلیل شد.
یافتهها
میانگین و انحراف معیار سن سالمندان 68/8 و 7/53 سال بود و 55/4 درصد آنها زن بودند. 48/8 درصد سالمندان به تنهایی و 44/6 درصد با همسر خود در این مراکز زندگی میکردند. در 45/5 درصد موارد، خانواده منبع تأمین هزینهها بود. در 75/2 درصد موارد، خانواده ساکن شهر مرکز سالمندان و در 10/7 درصد موارد ساکن استان یا شهر دیگری بودند.
طبق جدول ۲، 47/1 درصد از سالمندان برای ارتباط به تلفن همراه هوشمند نیاز داشتند و 47/1 درصد از آنها ارتباط تصویری را ترجیح میدادند. در این راستا، 48/8 درصد از آنها برنامههای تلویزیونی را برای خود کاربردیتر میدانستند و 46/3 درصد تلویزیون را برای سرگرمی و پر کردن اوقات فراغت خود دوست داشتند. همچنین، 37/2 درصد از آنها برای اطلاع از وضعیت جامعه به فناوری اطلاعات نیاز داشتند و تنها 3/3 درصد برای انجام کارهای اداری به آن نیاز داشتند.
طبق جدول 3، 89/3 درصد خانوادهها استفاده از تلفن همراه هوشمند و 45/5 درصد ارتباط تصویری را برای ارتباط با سالمندان ضروری میدانستند. در این راستا، 28/1 درصد برای دریافت وضعیت سالمندان به فناوری اطلاعات نیاز داشتند، 37/2 درصد تلویزیون را ضروریترین رسانه دانستند و 52/1 درصد از آنها واتساپ را بهعنوان شبکه اجتماعی برای ارتباط با سالمندان ذکر کردند.
همانطور که جدول 4 نشان میدهد، 42/9 درصد از مدیران، کامپیوتر و 38/1 درصد آنها تلفنهای هوشمند را برای ارتباط ذکر کردهاند و 85/7 درصد، ارتباط تصویری را ضروری دانستهاند. 90/5 درصد از آنها ارتباط از طریق رسانههای اجتماعی مانند واتساپ و تلگرام را به برنامههای کنفرانس ویدیویی داخلی ترجیح میدهند. مدیران تلویزیون را با 71/1 درصد و اینترنت را با 47/6 درصد بهعنوان رایجترین رسانه برای سالمندان بیان کردهاند. 76/2 درصد از مدیران برای ارتباط با خانوادههای سالمندان به فناوری اطلاعات نیاز داشتند.
سختافزار مورد نیاز با جنسیت (P=0.02) و نحوه زندگی در مرکز (P=0.024)، منبع هزینههای سالمندان با داشتن تلفن همراه هوشمند (P=0.006) رابطه معناداری داشت. بین ابزارهای مورد نیاز برای سرگرمی و پر کردن اوقات فراغت با تحصیلات (P=0.038)، شغل (P=0.001)، جنسیت (P=0.04) و منبع تأمین هزینههای سالمندان (P=0.05) رابطه معناداری وجود داشت. در این راستا، تحصیلات با استفاده از ماهواره (P=0.018) و کتاب (P=0.03)، شغل با روزنامه (P=0.001) و تلفن همراه هوشمند (P=0.001)، جنسیت با رادیو (P=0.05)، نحوه انتقال به مرکز سالمندان با تلفن همراه هوشمند (P=0.001) ارتباط معناداری داشتند. در نهایت، نیاز به فناوری اطلاعات برای انجام کارها با نحوه زندگی سالمندان (P=0.001) مرتبط بود. تحصیلات با انجام کار علمی (P=0.02)، جنسیت با دریافت اطلاعات سلامت (P=0.016)، نحوه زندگی در مرکز سالمندان با ارتباط با اعضای خانواده(P=0.007) ارتباط معنیداری داشتند (جدول 5).
سختافزار مورد نیاز برای ارتباط با سالمندان با وضعیت خانوادگی (P=0.03) مرتبط بود. انجام کارهای سالمندان توسط خانواده با فناوری اطلاعات فقط با جنسیت (P=0.001) مرتبط بود. در نهایت، ترجیح نوع شبکه یا شبکههای اجتماعی توسط خانواده برای ارتباط با سالمندان با جنسیت (P=0.001) و نحوه زندگی در مرکز سالمندان (P=0.026) رابطه معناداری داشت (جدول 6)
جدول 1. اطلاعات مربوط به ویژگیهای سالمندان
جدول 2. فناوریهای اطلاعات مورد نیاز سالمندان
جدول 3. فناوریهای اطلاعات مورد نیاز خانواده سالمندان
جدول 4. فناوریهای اطلاعات مورد نیاز مدیران مراکز سالمندان
.PNG)
جدول 5. رابطه ویژگیهای سالمندان با فناوریهای مورد نیاز آنها
.PNG)
R: میزان ضریب همبستگی؛P : سطح معنیداری
جدول 6: رابطه بین ویژگیهای سالمندان و فناوریهای مورد نیاز خانواده
R: میزان ضریب همبستگی؛P : سطح معنیداری
جدول 5. رابطه ویژگیهای سالمندان با فناوریهای مورد نیاز آنها
R: میزان ضریب همبستگی؛P : سطح معنیداری
جدول 6: رابطه بین ویژگیهای سالمندان و فناوریهای مورد نیاز خانواده
R: میزان ضریب همبستگی؛P : سطح معنیداری
بحث
طبق یافتهها، 47/1 درصد از سالمندان تلفنهای همراه هوشمند و ارتباط تصویری را ضروری میدانستند. استفاده از تبلت و ایمیل کمترین نیاز سالمندان بود. به دلیل سواد کم سالمندان، استفاده از تبلت و ایمیل برای آنها دشوار یا غیرممکن است. همچنین، توانایی جسمی پایین آنها استفاده از تبلت را دشوار میکند. 48/8 درصد از سالمندان برنامههای تلویزیونی را کاربردیتر میدانند و 46/3 درصد تلویزیون را برای سرگرمی و پر کردن اوقات فراغت خود دوست دارند. همچنین، 37/2 درصد از آنها برای اطلاع از وضعیت جامعه و 27/3 درصد برای ارتباط با اعضای خانواده به فناوری اطلاعات نیاز داشتند و تنها 3/3 درصد از فناوری اطلاعات برای انجام کارهای اداری استفاده میکردند. در مطالعه رحمانزاده و همکاران[16]، بالاترین ترجیح سالمندان برای استفاده از رسانهها، تلویزیون با 65/3 درصد و کمترین آن رادیو با 13 درصد بود. آنها نشان دادند که 86/7 درصد از سالمندان با تحصیلات پایین تمایل به استفاده از تلویزیون و 57/1 درصد از سالمندان با تحصیلات بالا تمایل به استفاده از ماهواره داشتند. همچنین، مشخص شد که 51/5 درصد برای سرگرمی، 42/6 درصد برای کسب اطلاعات و اخبار و 2/4 درصد برای آموزش به فناوری اطلاعات و رسانهها نیاز دارند. بر این اساس، سالمندان با سواد کمتر، توانایی کمتری در استفاده از فناوری اطلاعات و ابزارهای هوشمند و کاربردهای آنها دارند و بیشتر به استفاده از تلویزیون تمایل دارند. در چند دهه گذشته و زمانی که این سالمندان جوان بودند، فناوری اطلاعات آنقدر در زندگی بشر نفوذ نداشته که سالمندان مجبور به یادگیری آن باشند. همچنین، سواد کم سالمندان و مشکلات جسمی باعث شده است که سالمندان علاقهای به فناوری اطلاعات نداشته باشند و ترجیح میدهند تفریح کنند. ارتباط تصویری حس نزدیکی بهتری را برای افراد ایجاد میکند و امکان استفاده از تلفن همراه با ساختار شبکههای اجتماعی و اینترنت باعث شده است که سالمندان با یادگیری بخش کوچکی از فناوری اطلاعات برای ارتباط تصویری با خانواده، این فناوری را ترجیح دهند.
در رابطه با فناوری اطلاعات مورد نیاز خانوادههای سالمند، 89/3 درصد از خانوادهها استفاده از تلفنهای همراه هوشمند و 45/5 درصد استفاده از ارتباط تصویری را برای ارتباط با سالمندان ضروری دانستند. در این راستا، 28/1 درصد از خانوادهها برای اطلاع از وضعیت سالمندان به فناوری اطلاعات نیاز داشتند و 52/1 درصد از آنها واتساپ را بهعنوان شبکه اجتماعی برای ارتباط با سالمندان معرفی کردند. علاوهبراین، 42/9 درصد از مدیران کامپیوتر و 38/1 درصد تلفنهای همراه هوشمند را برای ارتباط مهم میدانستند و 85/7 درصد ارتباط تصویری را ضروری دانستند. 90/5 درصد از آنها ارتباط از طریق رسانههای اجتماعی مانند واتساپ و تلگرام را به برنامههای ویدئو کنفرانس داخلی ترجیح میدهند. حمل آسان و کاربردهای متعدد تلفن همراه، چه برای سالمندان و چه برای خانواده، آن را مفیدتر کرده است. به دلیل سواد پایین سالمندان در این مطالعه، آنها تمایل به تماشای برنامههای تلویزیونی داشتند و تلویزیون هم برای خانواده و هم برای سالمندان مفیدتر است و خانوادهها مجبور نیستند برای آن هزینه کنند. با توجه به اینکه ارتباط تصویری و زنده باعث میشود افراد احساس بهتری داشته باشند، ارتباط تصویری از طریق واتساپ برای خانواده ترجیح بیشتری داشت. در مطالعه محمدی[17] بیان شد که نقش رسانهها تأثیر قابل توجهی بر روابط اجتماعی و بین فردی سالمندان دارد و سالمندان در دورهای از زندگی هستند که بسیاری از روابط آنها دستخوش تغییر میشود، بنابراین، استفاده از ارتباط تصویری با خانواده و آشنایان یکی از اولویتهای سالمندان و خانوادههای آنها است.
در مورد ویژگیهای سالمندان و ارتباط آن با فناوریهای مورد نیاز، سختافزار مورد نیاز با جنسیت و نحوه زندگی در مرکز رابطه آماری معنیداری داشت، بهطوری که زنان تلفن همراه را بیشتر ترجیح میدادند. همچنین، خانواده منبع اصلی تأمین بیشتر هزینههای سالمندانآنها بود و این موضوع با داشتن تلفن همراه هوشمند مرتبط بود زیرا استفاده از تلفن همراه برای خانوادهها محدود به زمان و مکان نیست تهیه آن آسانتر و ارزانتر است. نتایج مطالعه اونیاکا[15] نشان داد که 47/9 درصد از سالمندان از تلفنهای هوشمند، 42 درصد از تبلت و 61 درصد از اینترنت استفاده میکنند. برخی عوامل اجتماعی-اقتصادی مانند تحصیلات، درآمد و وضعیت سلامت مانع از استفاده سالمندان از فناوری اطلاعات میشود.
در این مطالعه، سالمندان تلویزیون را بهعنوان بهترین رسانه برای سرگرمی و گذراندن اوقات فراغت انتخاب کردند. با این حال، سالمندان با تحصیلات عالی، ماهواره و کتاب را ترجیح میدادند. شغل سالمندان مرتبط با مطالعه روزنامه بود و کارمندان اداری تمایل بیشتری به استفاده از آن داشتند. تمام سالمندان تلفن هوشمند را برای سرگرمی ترجیح میدادند. استفاده از اینترنت برای سالمندان باعث تقویت تواناییهای ذهنی آنها میشود و در صورت استفاده از فناوریهای اطلاعاتی، طیف وسیعی از امکانات از جمله ارتباط، سرگرمی، رفع نیازهای فردی، آگاهی از اخبار روز و غیره را در اختیار خواهند داشت. این امر باعث بهبود شرایط آنها از نظر روحی، جسمی و اجتماعی میشود [18].
انجام امور شخصی با استفاده از فناوری اطلاعات توسط سالمندان با نحوه زندگی در مرکز سالمندان مرتبط بود؛ تحصیلات سالمندان نیز با انجام کارهای علمی مرتبط بود و افراد با تحصیلات بالاتر بیشتر به آن نیاز داشتند. جنسیت با اطلاعات سلامت مرتبط بود و زنان بیشتر به جستجوی اطلاعات نیاز داشتند. نحوه زندگی در مرکز سالمندان با ارتباط با اعضای خانواده مرتبط بود و افرادی که به تنهایی در مراکز سالمندان زندگی میکردند، نیاز بیشتری به ارتباط با اعضای خانواده داشتند. سالمندان با تحصیلات بالاتر تمایل دارند اوقات فراغت خود را در ورزش و فناوریهای پیشرفته بگذرانند. طبق مطالعات، سالمندان برای گذراندن اوقات فراغت خود، تماشای تلویزیون را با هزینههای خانوار کمتر، بیشتر انتخاب کردهاند. سالمندان با تحصیلات پایینتر و هزینههای خانوار کمتر، بیشتر از تلویزیون استفاده میکنند اما سالمندان با سطح تحصیلات بالاتر و هزینههای خانوار بالاتر، بیشتر به ماهواره و شبکههای اجتماعی مجازی مراجعه میکنند [16]. بسیاری از سالمندان، خانوادهها و مدیران آنها فناوریهای اطلاعات و رسانههای اجتماعی را برای برقراری ارتباط با دیگران و پر کردن اوقات فراغت ضروری میدانند که نشاندهنده اهمیت روابط "معنیدار" آنلاین برای آنها است [19].
سواد پایین سالمندان، فقدان دانش و آموزش در استفاده از فناوری اطلاعات، هزینههای بالای تهیه ابزارهای فناوری اطلاعات و سطح پایین درآمد خانوار از جمله محدودیتهای سالمندان و خانوادهها در استفاده از فناوری اطلاعات بود. شرایط و بیماریهای جسمی سالمندان مانند بینایی، شنوایی، محدودیتهای حرکتی و استفاده از ابزارهای فناوری اطلاعات به دلیل ظرافت آنها نیز از جمله محدودیتهای استفاده از فناوری توسط سالمندان است. همانطور که در مطالعات دیگر [20] آمده است، توجه به اولویتهای فناوری در حوزه سالمندی، بر اساس نیازهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی خانوادهها، راهگشای آینده جامعهای است که به سمت سالمندی حرکت میکند.
محدودیتها
این مطالعه در مراکز دولتی انجام شد. در نتیجه سالمندانی با سطوح اقتصادی متوسط و پایین در مطالعه حضور داشتند. ممکن است در مراکز خصوصی سالمندانی با تحصیلات و درآمد بالاتر و خانوادههایی با سطح درآمد و انتظارات بالاتر حضور داشته باشند که این موضوع یافتهها را متفاوت میکند.
نتیجهگیری
فناوری اطلاعات بر همه جوامع امروز تاثیر گذاشته است و سالمندان نیز از این امر مستثنی نیستند. سالمندان امروز افرادی هستند که در دهههای گذشته زندگی فعال داشتهاند. رفتارها، نیازها و اثر فناوری اطلاعات در زندگی آنها محدود بوده است. بنابراین، در زمان سالمندی ترجیحات و نیازهای آنها محدود میباشد. رشد سریع فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر زندگی شرایطی را فراهم آورده است که لازم است آموزش استفاده از فناوری اطلاعات برای سالمندان و همچنین زیرساختهای فناوری اطلاعات بر اساس نیاز و محدودیتهای سالمندان فراهم شود.
پیوست آنلاین
طبق یافتهها، 47/1 درصد از سالمندان تلفنهای همراه هوشمند و ارتباط تصویری را ضروری میدانستند. استفاده از تبلت و ایمیل کمترین نیاز سالمندان بود. به دلیل سواد کم سالمندان، استفاده از تبلت و ایمیل برای آنها دشوار یا غیرممکن است. همچنین، توانایی جسمی پایین آنها استفاده از تبلت را دشوار میکند. 48/8 درصد از سالمندان برنامههای تلویزیونی را کاربردیتر میدانند و 46/3 درصد تلویزیون را برای سرگرمی و پر کردن اوقات فراغت خود دوست دارند. همچنین، 37/2 درصد از آنها برای اطلاع از وضعیت جامعه و 27/3 درصد برای ارتباط با اعضای خانواده به فناوری اطلاعات نیاز داشتند و تنها 3/3 درصد از فناوری اطلاعات برای انجام کارهای اداری استفاده میکردند. در مطالعه رحمانزاده و همکاران[16]، بالاترین ترجیح سالمندان برای استفاده از رسانهها، تلویزیون با 65/3 درصد و کمترین آن رادیو با 13 درصد بود. آنها نشان دادند که 86/7 درصد از سالمندان با تحصیلات پایین تمایل به استفاده از تلویزیون و 57/1 درصد از سالمندان با تحصیلات بالا تمایل به استفاده از ماهواره داشتند. همچنین، مشخص شد که 51/5 درصد برای سرگرمی، 42/6 درصد برای کسب اطلاعات و اخبار و 2/4 درصد برای آموزش به فناوری اطلاعات و رسانهها نیاز دارند. بر این اساس، سالمندان با سواد کمتر، توانایی کمتری در استفاده از فناوری اطلاعات و ابزارهای هوشمند و کاربردهای آنها دارند و بیشتر به استفاده از تلویزیون تمایل دارند. در چند دهه گذشته و زمانی که این سالمندان جوان بودند، فناوری اطلاعات آنقدر در زندگی بشر نفوذ نداشته که سالمندان مجبور به یادگیری آن باشند. همچنین، سواد کم سالمندان و مشکلات جسمی باعث شده است که سالمندان علاقهای به فناوری اطلاعات نداشته باشند و ترجیح میدهند تفریح کنند. ارتباط تصویری حس نزدیکی بهتری را برای افراد ایجاد میکند و امکان استفاده از تلفن همراه با ساختار شبکههای اجتماعی و اینترنت باعث شده است که سالمندان با یادگیری بخش کوچکی از فناوری اطلاعات برای ارتباط تصویری با خانواده، این فناوری را ترجیح دهند.
در رابطه با فناوری اطلاعات مورد نیاز خانوادههای سالمند، 89/3 درصد از خانوادهها استفاده از تلفنهای همراه هوشمند و 45/5 درصد استفاده از ارتباط تصویری را برای ارتباط با سالمندان ضروری دانستند. در این راستا، 28/1 درصد از خانوادهها برای اطلاع از وضعیت سالمندان به فناوری اطلاعات نیاز داشتند و 52/1 درصد از آنها واتساپ را بهعنوان شبکه اجتماعی برای ارتباط با سالمندان معرفی کردند. علاوهبراین، 42/9 درصد از مدیران کامپیوتر و 38/1 درصد تلفنهای همراه هوشمند را برای ارتباط مهم میدانستند و 85/7 درصد ارتباط تصویری را ضروری دانستند. 90/5 درصد از آنها ارتباط از طریق رسانههای اجتماعی مانند واتساپ و تلگرام را به برنامههای ویدئو کنفرانس داخلی ترجیح میدهند. حمل آسان و کاربردهای متعدد تلفن همراه، چه برای سالمندان و چه برای خانواده، آن را مفیدتر کرده است. به دلیل سواد پایین سالمندان در این مطالعه، آنها تمایل به تماشای برنامههای تلویزیونی داشتند و تلویزیون هم برای خانواده و هم برای سالمندان مفیدتر است و خانوادهها مجبور نیستند برای آن هزینه کنند. با توجه به اینکه ارتباط تصویری و زنده باعث میشود افراد احساس بهتری داشته باشند، ارتباط تصویری از طریق واتساپ برای خانواده ترجیح بیشتری داشت. در مطالعه محمدی[17] بیان شد که نقش رسانهها تأثیر قابل توجهی بر روابط اجتماعی و بین فردی سالمندان دارد و سالمندان در دورهای از زندگی هستند که بسیاری از روابط آنها دستخوش تغییر میشود، بنابراین، استفاده از ارتباط تصویری با خانواده و آشنایان یکی از اولویتهای سالمندان و خانوادههای آنها است.
در مورد ویژگیهای سالمندان و ارتباط آن با فناوریهای مورد نیاز، سختافزار مورد نیاز با جنسیت و نحوه زندگی در مرکز رابطه آماری معنیداری داشت، بهطوری که زنان تلفن همراه را بیشتر ترجیح میدادند. همچنین، خانواده منبع اصلی تأمین بیشتر هزینههای سالمندانآنها بود و این موضوع با داشتن تلفن همراه هوشمند مرتبط بود زیرا استفاده از تلفن همراه برای خانوادهها محدود به زمان و مکان نیست تهیه آن آسانتر و ارزانتر است. نتایج مطالعه اونیاکا[15] نشان داد که 47/9 درصد از سالمندان از تلفنهای هوشمند، 42 درصد از تبلت و 61 درصد از اینترنت استفاده میکنند. برخی عوامل اجتماعی-اقتصادی مانند تحصیلات، درآمد و وضعیت سلامت مانع از استفاده سالمندان از فناوری اطلاعات میشود.
در این مطالعه، سالمندان تلویزیون را بهعنوان بهترین رسانه برای سرگرمی و گذراندن اوقات فراغت انتخاب کردند. با این حال، سالمندان با تحصیلات عالی، ماهواره و کتاب را ترجیح میدادند. شغل سالمندان مرتبط با مطالعه روزنامه بود و کارمندان اداری تمایل بیشتری به استفاده از آن داشتند. تمام سالمندان تلفن هوشمند را برای سرگرمی ترجیح میدادند. استفاده از اینترنت برای سالمندان باعث تقویت تواناییهای ذهنی آنها میشود و در صورت استفاده از فناوریهای اطلاعاتی، طیف وسیعی از امکانات از جمله ارتباط، سرگرمی، رفع نیازهای فردی، آگاهی از اخبار روز و غیره را در اختیار خواهند داشت. این امر باعث بهبود شرایط آنها از نظر روحی، جسمی و اجتماعی میشود [18].
انجام امور شخصی با استفاده از فناوری اطلاعات توسط سالمندان با نحوه زندگی در مرکز سالمندان مرتبط بود؛ تحصیلات سالمندان نیز با انجام کارهای علمی مرتبط بود و افراد با تحصیلات بالاتر بیشتر به آن نیاز داشتند. جنسیت با اطلاعات سلامت مرتبط بود و زنان بیشتر به جستجوی اطلاعات نیاز داشتند. نحوه زندگی در مرکز سالمندان با ارتباط با اعضای خانواده مرتبط بود و افرادی که به تنهایی در مراکز سالمندان زندگی میکردند، نیاز بیشتری به ارتباط با اعضای خانواده داشتند. سالمندان با تحصیلات بالاتر تمایل دارند اوقات فراغت خود را در ورزش و فناوریهای پیشرفته بگذرانند. طبق مطالعات، سالمندان برای گذراندن اوقات فراغت خود، تماشای تلویزیون را با هزینههای خانوار کمتر، بیشتر انتخاب کردهاند. سالمندان با تحصیلات پایینتر و هزینههای خانوار کمتر، بیشتر از تلویزیون استفاده میکنند اما سالمندان با سطح تحصیلات بالاتر و هزینههای خانوار بالاتر، بیشتر به ماهواره و شبکههای اجتماعی مجازی مراجعه میکنند [16]. بسیاری از سالمندان، خانوادهها و مدیران آنها فناوریهای اطلاعات و رسانههای اجتماعی را برای برقراری ارتباط با دیگران و پر کردن اوقات فراغت ضروری میدانند که نشاندهنده اهمیت روابط "معنیدار" آنلاین برای آنها است [19].
سواد پایین سالمندان، فقدان دانش و آموزش در استفاده از فناوری اطلاعات، هزینههای بالای تهیه ابزارهای فناوری اطلاعات و سطح پایین درآمد خانوار از جمله محدودیتهای سالمندان و خانوادهها در استفاده از فناوری اطلاعات بود. شرایط و بیماریهای جسمی سالمندان مانند بینایی، شنوایی، محدودیتهای حرکتی و استفاده از ابزارهای فناوری اطلاعات به دلیل ظرافت آنها نیز از جمله محدودیتهای استفاده از فناوری توسط سالمندان است. همانطور که در مطالعات دیگر [20] آمده است، توجه به اولویتهای فناوری در حوزه سالمندی، بر اساس نیازهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی خانوادهها، راهگشای آینده جامعهای است که به سمت سالمندی حرکت میکند.
محدودیتها
این مطالعه در مراکز دولتی انجام شد. در نتیجه سالمندانی با سطوح اقتصادی متوسط و پایین در مطالعه حضور داشتند. ممکن است در مراکز خصوصی سالمندانی با تحصیلات و درآمد بالاتر و خانوادههایی با سطح درآمد و انتظارات بالاتر حضور داشته باشند که این موضوع یافتهها را متفاوت میکند.
نتیجهگیری
فناوری اطلاعات بر همه جوامع امروز تاثیر گذاشته است و سالمندان نیز از این امر مستثنی نیستند. سالمندان امروز افرادی هستند که در دهههای گذشته زندگی فعال داشتهاند. رفتارها، نیازها و اثر فناوری اطلاعات در زندگی آنها محدود بوده است. بنابراین، در زمان سالمندی ترجیحات و نیازهای آنها محدود میباشد. رشد سریع فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر زندگی شرایطی را فراهم آورده است که لازم است آموزش استفاده از فناوری اطلاعات برای سالمندان و همچنین زیرساختهای فناوری اطلاعات بر اساس نیاز و محدودیتهای سالمندان فراهم شود.
پیوست آنلاین
- پرسشنامهها
اعلان
ملاحظات اخلاقی: این پروژه توسط کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با کد اخلاق IR.KUMS.REC.1398.725 تأیید شده است.
حمایت مالی: این مطالعه توسط دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با شماره کمک هزینه ۹۸۰۷۴۰ پشتیبانی شده است. تامین کننده مالی نقشی در گردآوری و تحلیل داده و انتشار نداشته است.
تضاد منافع: نویسندگان اعلام کردند که هیچ تضاد منافعی وجود ندارد.
مشارکت نویسندگان: علی محمدی: مفهومسازی و طراحی مطالعه، گردآوری داده، روششناسی، تحلیل داده، تامین منابع، مدیریت داده، نگارش، سرپرستی مطالعه، مدیریت پروژه، تامین مالی، تایید نهایی. روژیا نیکبزم: مفهومسازی و طراحی مطالعه، روششناسی، اعتبار سنجی، تحلیل داده، مدیریت داده ؛ نگارش پیش نویس، بررسی و ویرایش.
رضایت برای انتشار: مورد ندارد
دسترسی به دادهها: دسترسی به دادهها با ذکر دلیل معقول، از طریق نویسنده مسئول فراهم است.
استفاده از هوش مصنوعی: در این مطالعه از ابزارهای هوش مصنوعی در نگارش مقاله استفاده نشده است.
تشکر و قدردانی: این مطالعه با حمایت مالی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با شماره ۹۸۰۷۴۰ انجام شده است. علاوه بر این، مجریان پروژه مایلند صمیمانه از مسئولین مراکز سالمندی آرام، سرای امید، مهرنیکان و مرکز شهرستان کرمانشاه تشکر کنند.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
فن آوری اطلاعات سلامت
دریافت: 1404/8/10 | پذیرش: 1405/2/1 | انتشار: 1405/2/15
دریافت: 1404/8/10 | پذیرش: 1405/2/1 | انتشار: 1405/2/15
پیوست [PDF 223 KB] (21 دریافت)
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
