Journal of Health Administration

fa مؤلفه‌ها و نقاط تماس خانواده برای افزایش اهدای عضو در چارچوب بازاریابی اجتماعی: مرور دامنه‌ای Family components and touchpoints to increase organ donation within the framework of social marketing: a scoping review مدیریت خدمات بهداشتی‌ و درمانی Health Services Management پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: افزایش نیاز به پیوند اعضا به چالشی جهانی تبدیل شده است. یکی از موانع اصلی در مسیر اهدای عضو الزام به کسب رضایت خانواده است که در بیش از ۵۰ کشور، از جمله ایران، قانونی است. تغییر نگرش خانواده‌ها نقش کلیدی در افزایش نرخ اهدای عضو دارد. این مطالعه با هدف شناسایی عوامل و نقاط تماس مؤثر بر رفتار خانواده‌ها برای طراحی مداخله‌های بازاریابی اجتماعی انجام شد. روش‌ها: پژوهش حاضر با رویکرد مرور دامنه‌ای انجام شد. جستجوی مطالعات در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر شاملPubMed ، Scopus، Web of Science،  ProQuest،  Emerald، SID طی سال‌های 2020 تا 2024 صورت گرفت. در مجموع، 69 مطالعه مرتبط با نقش خانواده در فرآیند اهدای عضو شناسایی و وارد تحلیل شدند. داده‌های حاصل با استفاده از روش تحلیل مضمون و به کمک نرم‌افزارهای Excel و MAXQDA بررسی شدند تا نقاط تماس کلیدی و عوامل مؤثر در این حوزه شناسایی شوند. یافته‌ها: سه حوزه کلیدی شامل عوامل اجتماعی، فرهنگی و روانشناختی با شش مؤلفه؛ عوامل مؤثر بر تصمیم‌گیری خانواده در اهدای عضو با سه مؤلفه؛ و عوامل مؤثر بر ارتباط مؤثر خانواده با چهار مؤلفه بر اهدا عضو تاثیر می‌گذارند. نتیجه‌گیری: استفاده از اصول بازاریابی اجتماعی با تمرکز بر نیازها و ارزش‌های خانواده‌ها می‌تواند آگاهی و مشارکت در اهدای عضو را ارتقا دهد. با وجود شناسایی عوامل موفقیت‌آمیز، بررسی ترکیبی این عوامل کمتر انجام شده که شکافی در ادبیات موضوع است. پیشنهاد می‌شود راهبردهای بلندمدت طراحی و اثرات آنها پایش شود تا تغییر رفتار خانواده‌ها بهبود یابد.</div> Introduction: The increasing need for organ transplantation has become a global challenge. A major obstacle to organ donation is the requirement for family consent, which is mandatory in more than 50 countries, including Iran. Changing family attitudes plays a crucial role in increasing organ donation rates. This study aimed to identify factors and effective touchpoints influencing family behavior in order to design social marketing interventions. Methods: This scoping review investigated the role of the family in the organ donation process. A comprehensive search was conducted across major databases including PubMed, Scopus, Web of Science, ProQuest, Emerald, and SID, covering the period from 2020 to 2024. A total of 69 relevant studies were identified and included in the analysis. The collected data were analyzed using thematic analysis with Excel and MAXQDA software to identify key points of contact and influential factors in this domain. Results: A thorough review of 69 relevant articles identified three key areas: social, cultural, and psychological factors with six components; factors influencing family decision-making in organ donation with three components; and factors affecting effective family communication with four components. Conclusion: Applying social marketing principles, with a focus on family needs and values, can enhance awareness and participation in organ donation. Despite identifying successful factors, a combined examination of these factors has been rarely conducted, representing a gap in the literature. It is suggested that long-term strategies be formulated and their effects monitored to improve family behavior. اهدای عضو, بازاریابی اجتماعی, خانواده, رفتار اجتماعی Organ Donation, Social Marketing, Family, Social Behavior 1 21 http://jha.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-485-4&slc_lang=fa&sid=1 Majid Esmaeili مجید اسمعیلی m.esmaili5520@iau.ir 11200319475328460034535 0009-0006-2875-7859 No Department of Business Management, Ajabshir Branch, Islamic Azad University, Ajabshir, Iran. گروه مدیریت، واحد عجبشیر، دانشگاه آزاد اسلامی، عجبشیر، ایران. Hossein Bodaghi Khajeh Noubar حسین بوداقی خواجه نوبر bodaghi@iau.ac.ir 11200319475328460034536 11200319475328460034536 Yes Department of Business Administration, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. Hossein Gharebeiglou حسین قره بیگلو ho.gharebiglo@iau.ac.ir 11200319475328460034537 11200319475328460034537 No Department of Business Management, Ajabshir Branch, Islamic Azad University, Ajabshir, Iran. گروه مدیریت، واحد عجبشیر، دانشگاه آزاد اسلامی، عجبشیر، ایران. Ali Shahinpour علی شاهین پور ali.shahinpoor@iau.ac.ir 11200319475328460034538 11200319475328460034538 No Department of Business Management, Ajabshir Branch, Islamic Azad University, Ajabshir, Iran. گروه مدیریت، واحد عجبشیر، دانشگاه آزاد اسلامی، عجبشیر، ایران.