fa عوامل مؤثر در پرداخت های مستقیم خانوارها در نظام سلامت ایران با استفاده از مدل رگرسیون دو بخشی پژوهشي Research <b>مقدمه:</b> در اکثر کشورهای در حال توسعه، عمده هزینه های سلامت به طور مستقیم از طرف خانوارها پرداخت می شود که این امر خطر مواجه شدن خانوارها با هزینه های کمرشکن را افزایش می دهد. بنابراین، تحلیل عوامل موثر بر پرداخت های مستقیم از موضوعات اساسی در سیاست گذاری های تأمین مالی بخش سلامت می باشد. <br><b>روش کار: </b>در این مقاله عوامل موثر بر پرداخت های مستقیم خانوارهای ایرانی با استفاده از آمارهای خرد هزینه درآمد خانوار که سالانه در مرکز آمار ایران تهیه می شود و با به کارگیری مدل رگرسیون دو بخشی، بین سال های 1384 تا 1389 بررسی شده است. در این طرح نمونه گیری به روش سه مرحله ای بود و حجم نمونه در این سال‌ها بین 26882 تا 38260 خانوار تغییر کرد. نوع مطالعه تحلیلی توصیفی می بود. <b><br>یافته ها:</b> در این دوره پرداخت های مستقیم سلامت 74 درصد افزایش یافته است. خانوارهای بالاترین گروه درآمدی، 5/2 برابر پایین ترین گروه درآمدی پرداخت داشته اند، درحالی‌که احتمال استفاده از خدمت برای آنها 17 درصد بیشتر بوده است. ضریب پوشش بیمه نشان می دهد که نظام بیمه تنها موفق شده است 15 درصد از بار هزینه های مستقیم خانوارها را کاهش دهد و تنها 2 درصد احتمال برخورداری آنان از خدمات سلامت را افزایش دهد. ویژگی‌های اجتماعی و جمعیتی مانند وجود افراد سالخورده، بعد خانوار و زندگی در شهر، به ترتیب 20 درصد، 23 درصد و 54 درصد هزینه های مستقیم را افزایش داده است. <b><br>نتیجه گیری:</b> در دوره زمانی بررسی شده، نابرابری قابل توجهی بین گروه های مختلف درآمدی در پرداخت ها وجود داشته است. به گونه ای که خانوارهای پردرآمدتر، پرداخت و احتمال استفاده از خدمات سلامت بیشتری داشته اند. هم چنین وجود افراد سالخورده، بعد خانوار، شهرنشینی و نداشتن بیمه، مهم ترین عواملی هستند که پرداخت های مستقیم خانوار را افزایش می دهند. برای کاستن از نابرابری، سیاست‌گذاران باید شرایطی فراهم کنند تا هزینه های سلامت بیشتر از طریق بیمه های اجتماعی تأمین شود و استفاده از خدمات برای سالخوردگان ارزان تر گردد.  <b>Introduction:</b> Major part of health expenditure is paid directly by households in most of developing countries. This catastrophic expenditure is entailed on families. Assessing important determinants of Out Of Pocket Payment (OOP) is one of the key issues in health care finance.<br><b> Methods:</b> This study uses Iranian household income expenditure in 2005-2010 annually provided by statistical center of Iran using a two part model for assessing these factors. This was a cross-sectional analytical study in which sampling was based on a multi-stage method. The sample size changed from 26882 to 38260 households.<br> <b>Result:</b> The results showed that out of Pocket payments up to 74% increased during this period. High income households paid 2.5 times more than low income groups while probability of utilization for them was 17% more. Confidence of insurance indicates insurance systems succeeded in reducing only 15% of household insure expenditure whereas the probability of using health services increased only by 2%. Social demographic variables such as the number of the elderly, household size and urbanization increased OOP by 20%, 23% and 54%, respectively .<br> <b>Conclusion:</b> During the study period , there was substantial inequality among different income groups. As if better off households had a higher chance of paying and using health care services . Moreover, the elderly, household dimension, urbanization and not having insurance coverage are the most important factors responsible for OOP. To reduce inequality, policy makers must provide the conditions to increase the role of social insurance in health finance and to make the services less expensive for the elderly. . هزینه های سلامت, پرداخت های مستقیم سلامت, مدل دو بخشی Direct Health Payments, Effective Determinants, Two Part Model 7 18 http://jha.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1152-1&slc_lang=fa&sid=1 AM Ahmadi علی محمد احمدی res.edu@modares.ac.ir 11200319475328460011692 11200319475328460011692 Yes دانشگاه تربیت مدرس A Nikravan انیسه نیک روان anisnikravan@gmail.com 11200319475328460011693 11200319475328460011693 No دانشگاه تربیت مدرس A Naseri علیرضا ناصری anaseri@modares.ac.ir 11200319475328460011694 11200319475328460011694 No A Asari عباس عصاری assari_a@modares.ac.ir 11200319475328460011695 11200319475328460011695 No