Journal of Health Administration

fa پیوند ابعاد اخلاقی، قانونی و حقوقی مطالعات ارزیابی فناوری سلامت به سیاستگذاری: درس آموخته هایی برای ایران The Nexus of ethical, legal, and rights dimensions of health technology assessment studies to policymaking: lessons for the Iranian health system سیاست گذاری Health Policy پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: فناوری‌های سلامت اگر چه به بهبود کیفیت خدمات کمک میکند، اما چالش‌های مداومی برای سیستم‌های سلامت ایجاد می‌کنند. در این میان توجه به ابعاد اخلاقی، قانونی و حقوقی می‌تواند از بروز پیامدهای منفی آنها بکاهد. هدف پژوهش حاضر بررسی نحوه پرداختن گزارش‌های  Health Technology Assessment (HTA) ایران به این ابعاد و استخراج درس آموخته‌هایی از تجارب سایر کشورها درجهت تقویت پیوند HTA به سیاستگذاری فناوری‌های سلامت است. روش ها: این مطالعه بصورت مروری- تطبیقی دو مرحله ای با رویکرد کیفی انجام پذیرفته است. در مرحله مروری گزارش‌های HTA انجام شده توسط دفتر ارزیابی فناوری سلامت ایران بصورت سرشماری وارد فاز تحلیل شدند. سپس در مرحله تطبیقی 8 کشور منتخب بر اساس پیشرو بودن در استقرار نهاد HTA مورد مطالعه قرار گرفتند. داده‌های حاصل از هر دو مرحله به تفکیک با روش تحلیل مضمون و با استفاده از نرم افزار MAXQDA v20 تحلیل شدند. یافته‌ها: هیچکدام از گزارش‌ها از یک چارچوب مناسب برای بررسی ابعاد اخلاقی، قانونی وحقوقی هم در اجرا و هم در گزارش بهره نبرده اند. این در حالی است که همه کشورهای مورد مطالعه پیامدهای اخلاقی، قانونی و حقوقی را بعنوان یکی از اصلی ترین معیارهای تعیین اولویت برای فناوری‌هایی که باید ارزیابی شوند، در نظر داشتند و استفاده از نتایج HTA در آنها بصورت مشورتی یا اجباری از الزامات سیاستگذاری فناوری‌های سلامت هست. نتیجه گیری: برای ارتقای کارآمدی و اثربخشی HTA در ایران لازم است ابعاد اخلاقی، قانونی و حقوقی بصورت نظام مند در فرایندهای ارزیابی و گزارش دهی لحاظ شوند. این امر می‌تواند به تصمیم‌گیری/ سیاستگذاری‌های شفاف‌تر، عادلانه‌تر و مبتنی بر شواهد کمک نموده و  اعتبار علمی و مشروعیت اجتماعی آن را افزایش دهد. همچنین تدوین چارچوب‌های استاندارد و تعریف سازوکارهای الزام آوربرای استفاده از نتایج HTA در فرایند سیاستگذاری ضروری است.</div> <div style="text-align: justify;">Introduction: Although health technologies help improve the quality of services, they create ongoing challenges for health systems. Meanwhile, paying attention to ethical, legal, and ethical dimensions can reduce their negative consequences. This study aims to evaluate how Iranian HTA reports address these dimensions and to derive lessons from international best practices to strengthen the integration of HTA into health technology policymaking. Methods: A two-phase comparative, qualitative study was conducted. In the initial review phase, a census of all HTA reports generated by the Iranian Office of Health Technology Assessment was analyzed. Subsequently, in the comparative phase, eight countries were selected based on their established leadership and maturity in HTA systems. Data from both phases were analyzed using content analysis, utilizing MAXQDA v20 software. Results: The findings indicate that none of the analyzed reports employed a standardized framework to address ethical, legal, or rights dimensions during the assessment or reporting processes. In contrast, all selected international comparators integrate these dimensions as primary criteria for prioritizing technologies for assessment. Furthermore, in these countries, the utilization of HTA outcomes is either a mandatory or advisory prerequisite for evidence-informed health technology policymaking. Conclusion: To enhance the efficiency and efficacy of HTA in Iran, it is imperative to systematically embed ethical, legal, and Legal considerations into assessment and reporting protocols. Such integration will facilitate more transparent, equitable, and evidence-informed policymaking, thereby bolstering the scientific credibility and social legitimacy of HTA. Establishing standardized frameworks and defining binding mechanisms for incorporating HTA findings into the policy cycle is essential.</div> اخلاق, قانون, حقوقی, ارزیابی فناوری سلامت, سیاستگذاری سلامت Ethics, Law, Legal, Health Technology Assessment (HTA), Health Policy 0 0 http://jha.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2161-2&slc_lang=fa&sid=1 salman bashzar سلمان باش زر sbashzar03@gmail.com 11200319475328460036930 11200319475328460036930 No Social Determinants of Health Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran. مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. Vahid Yazdi-Feyzabadi وحید یزدی فیض آبادی va.yazdi@gmail.com 11200319475328460036931 11200319475328460036931 No Health Services Management Research Center, Institute for Futures Studies in Health, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran. مرکز تحقیقات مدیریت ارائه خدمات سلامت، پژوهشکده آینده‌پژوهی در سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران. Mohammad Mohseni محمد محسنی mmohseni1986@gmail.com 11200319475328460036932 11200319475328460036932 No Social Determinants of Health Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran. مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. zahra kefayat panah زهرا کفایت پناه zahrakefayat70@gmail.com 11200319475328460036933 11200319475328460036933 No Student Research Committee, Faculty of Management and Medical Information Sciences, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran. کمیته تحقیقات دانشجویی دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران. Sara Sobhani سارا سبحانی sobhanisara.nurse@gmail.com 11200319475328460036934 11200319475328460036934 No Social Determinants of Health Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran. مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. Asma Sabermahani اسماء صابرماهانی sabermahany@gmail.com 11200319475328460036935 11200319475328460036935 Yes Student Research Committee, Faculty of Management and Medical Information Sciences, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran. کمیته تحقیقات دانشجویی دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران.