fa تحلیل شبکه‌ای عوامل مؤثر بر مدیریت زنجیره تأمین پایدار دارو در داروخانه‌های بیمارستان‌های شهر یزد با تکنیک دیمتل فازی مدیریت خدمات بهداشتی‌ و درمانی Health Services Management پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">مقدمه: </span></b><span lang="FA">مدیریت پایدار زنجیره تأمین دارویی در داروخانه‌های بیمارستانی، به‌عنوان یکی از اجزای حیاتی نظام سلامت، نیازمند رویکردی چندبعدی است. این مطالعه با هدف تحلیل ساختار علّی و روابط متقابل میان عوامل مؤثر بر پایداری زنجیره تأمین دارویی، با در نظر گرفتن ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی، در داروخانه‌های بیمارستانی شهر</span> <span lang="FA">یزد</span> <span lang="FA">ایران انجام شد</span><span dir="LTR">.</span><span lang="FA"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">روش &shy;ها:</span></b><span lang="FA"> این مطالعه کاربردی-تحلیلی در دو مرحله انجام شد. در مرحله اول، عوامل مؤثر بر مدیریت پایدار زنجیره تأمین دارویی با استفاده از پرسشنامه‌ای توسعه‌یافته بر اساس مدل مرجع عملیات زنجیره تأمین</span><span dir="LTR"> (SCOR) </span><span lang="FA">و شامل پنج بعد &laquo;قابلیت اطمینان&raquo;، &laquo;پاسخگویی&raquo;، &laquo;انعطاف‌پذیری&raquo;، &laquo;مدیریت هزینه‌ها&raquo; و &laquo;مدیریت دارایی‌ها&raquo; شناسایی شدند. روایی محتوایی شاخص‌ها با استفاده از نسبت روایی محتوا</span><span dir="LTR"> (CVR) </span><span lang="FA">لاوشه ارزیابی شد و شاخص‌های نهایی توسط خبرگان حوزه مدیریت دارویی و خدمات داروخانه بیمارستانی اعتبارسنجی شدند. در مرحله دوم، از روش آزمایشگاه ارزیابی و تصمیم‌گیری</span><span dir="LTR"> (Fuzzy DEMATEL) </span><span lang="FA">برای تعیین روابط علّی و اولویت‌بندی عوامل اثرگذار استفاده شد</span><span dir="LTR">.</span><span lang="FA"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">یافته‌ها:</span></b><span lang="FA"> مدیریت دارایی‌ها و مدیریت هزینه‌ها به‌عنوان مهم‌ترین ابعاد علّی و اثرگذار شناسایی شدند، در حالی که ابعاد قابلیت اطمینان، پاسخگویی و انعطاف‌پذیری در گروه ابعاد معلول قرار گرفتند. در سطح شاخص‌ها، کمبود نیروی انسانی، ضعف مدیریت ارتباط با توزیع‌کنندگان، عملکرد ناکارآمد کمیته‌های دارویی و ضعف در تحلیل هزینه</span><span lang="FA">&ndash;</span><span lang="FA">درآمد از جمله مهم‌ترین عوامل اثرگذار بودند. نقشه شبکه علّی نیز روابط پیچیده و تأثیرات متقابل میان عوامل شناسایی‌شده را نشان داد</span><span dir="LTR">.</span><span lang="FA"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA">&nbsp;<b>نتیجه‌گیری:</b></span> <span lang="FA">این مطالعه درک نظام‌مندی از روابط علّی مؤثر بر زنجیره تأمین پایدار دارویی در داروخانه‌های بیمارستانی ارائه می‌دهد. تقویت مدیریت دارایی‌ها و هزینه‌ها، بهبود نظام‌های مدیریت موجودی و ارتقای هماهنگی سازمانی می‌تواند به افزایش پایداری، تاب‌آوری و عملکرد عملیاتی زنجیره تأمین دارویی کمک کند</span><span dir="LTR">.</span></span></span></span></span></span><span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><b>Introduction:</b><br> Sustainable pharmaceutical supply chain management in hospital pharmacies is a critical component of healthcare systems and requires a multidimensional approach. This study aimed to analyze the causal structure and interrelationships among factors affecting pharmaceutical supply chain sustainability, considering economic, social, and environmental dimensions in hospital pharmacies in Yazd City, Iran.<br> <b>Methods:</b><br> This applied analytical study was conducted in two phases. First, factors influencing sustainable pharmaceutical supply chain management were identified using a questionnaire developed based on the Supply Chain Operations Reference (SCOR) model, including five dimensions: reliability, responsiveness, flexibility, cost management, and asset management. The content validity of indicators was assessed using Lawshe&rsquo;s content validity ratio (CVR), and the final indicators were validated by experts in pharmaceutical management and hospital pharmacy services. In the second phase, the fuzzy Decision-Making Trial and Evaluation Laboratory (Fuzzy DEMATEL) approach was used to determine causal relationships and prioritize influential factors.<br> <b>Results:</b><br> Asset management and cost management were identified as the main causal and influential dimensions, whereas reliability, responsiveness, and flexibility were categorized as effect dimensions. At the indicator level, insufficient staffing, weak relationship management with distributors, ineffective performance of pharmacy and therapeutics committees, and inadequate cost&ndash;revenue analysis were among the most influential factors. The causal network map demonstrated complex interrelationships among the identified factors.<br> <b>Conclusion:</b><br> This study provides a systematic understanding of causal relationships influencing sustainable pharmaceutical supply chains in hospital pharmacies. Strengthening asset and cost management, improving inventory systems, and enhancing organizational coordination may contribute to greater sustainability, resilience, and operational performance of pharmaceutical supply chains.</span></span></span></div> مدیریت زنجیره تأمین پایدار, داروخانه بیمارستانی, تکنیک دیمتل فازی, تحلیل شبکه, زنجیره تأمین دارو Sustainable Supply Chain Management, Hospital Pharmacy, Fuzzy DEMATEL, Network Analysis, Drug Supply Chain 0 0 http://jha.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3201-3&slc_lang=fa&sid=1 Elham Shahbahrami الهام شاه بهرامی eshahbahrami1984@gmail.com 11200319475328460036784 11200319475328460036784 No Hospital Management Research Center, Iran university of medical sciences, Tehran, Iran. مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. Seyed Masood Mousavi سید مسعود موسوی m.mousavihp93@gmail.com 11200319475328460036785 0009-0002-2547-9724 Yes Health Policy and Management Research Center, Department of Health Management and Economics, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran, مرکز تحقیقات مدیریت و سیاست گذاری سلامت، گروه علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، ایران. Nahid Khoddami ناهید خدامی anahidkhoddami@gmail.com 11200319475328460036786 0009-0009-8798-9926 No Departments of Biostatistics and Epidemiology, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran. گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، ایران. Arefeh Vatani عارفه وطنی arefehv860@gmail.com 11200319475328460036787 0009-0006-0789-8505 No Health Policy and Management Research Center, Department of Health Management and Economics, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran. دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد،ایران.