fa سندروم پزشک تعهد خدمت (طرحی): عدم ماندگاری پزشکان و بی‌ثباتی مراکز خدمات جامع سلامت تهدید جدی برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع مدیریت خدمات بهداشتی‌ و درمانی Health Services Management نامه به سردبیر Letter to Editor <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA">برنامه پزشکی‌خانواده و نظام‌ارجاع از محورهای بنیادین ارتقای سلامت و عدالت در نظام سلامت ایران است، اما تداوم و موفقیت آن با چالش جدی ماندگاری‌پزشکان مواجه است. جابجایی مکرر و ترک‌خدمت پس از پایان دوره تعهد، موجب ناپایداری مدیریتی، اختلال در تداوم مراقبت، کاهش کیفیت و افت شاخص‌های بهداشتی می‌شود. بخش قابل‌توجهی از پزشکان، نیروهای متعهد خدمت (طرحی) و فاقد‌تجربه کافی در مدیریت هستند که آشنایی محدود با نظام‌شبکه و کمبود انگیزه‌حرفه‌ای، این چالش را تشدید می‌کند. تجربه نشان‌داده که تکیه بر تأمین موقت نیروی‌انسانی نمی‌تواند پایداری برنامه را تضمین‌کند؛ بلکه نیازمند تغییر نگاه از دوره تعهد خدمت به مسیر شغلی پایدار است. تفاوت‌های اقتصادی، فرهنگی و مدیریتی مناطق کشور در جذب و نگهداشت پزشکان نقش مؤثری دارد. در این راستا باید اصلاح ساختار آموزشی و استخدامی، اجرای برنامه‌های تشویقی و پرداخت مبتنی بر عملکرد و طراحی بسته‌های حمایتی متناسب با شرایط منطقه‌ای در اولویت سیاست‌گذاری قرار گیرد. بازنگری در آموزش پزشکی عمومی، تقویت آموزش مهارت‌های مدیریتی و ارتباطی، تأمین امکانات رفاهی و حمایت‌های اجتماعی از الزامات حیاتی در اثربخشی این برنامه ملی است</span><span dir="LTR">.</span><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;"></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="unicode-bidi:embed">The family medicine and the referral system program is among the cornerstone strategies for improving population health and promoting equity within Iran&rsquo;s health system. However, its sustainability faces a critical challenge: the retention and stability of physicians. Frequent turnover and departures following the completion of mandatory service obligations have led to managerial instability, interruption of continuity of care, reduced quality, and declines in health indicators. A significant proportion of physicians are temporary service providers with limited experience in health management, insufficient familiarity with network structures and lack of professional motivation exacerbate the problem. Evidence suggests that reliance on temporary staffing cannot ensure sustainability; A paradigm shift is needed from compulsory service toward developing stable, career-based positions in primary care. Regional economic, cultural, and managerial disparities further influence physician recruitment and retention. Achieving this requires reform of medical education and employment structures, performance-based incentives, and region-specific support packages. Revising the general medical curriculum, strengthening managerial and communication skills training, and providing adequate welfare and psychosocial support are essential to the effectiveness of this national program.</span></span></span></span></div> پزشک تعهد خدمت ( طرحی), پزشکی خانواده و نظام ارجاع, ماندگاری پزشکان, مراکز خدمات جامع سلامت. Mandatory-service Physician, Family Medicine and Referral System, Physician Retention, Comprehensive Health Service Centers. 0 0 http://jha.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-674-3&slc_lang=fa&sid=1 Nayeb Fadaei Dehcheshmeh نایب فدائی ده چشمه fadaei.n88@gmail.com 11200319475328460036173 11200319475328460036173 Yes Department of Public Health, Shoushtar Faculty of Medical Sciences, Shoushtar, Iran گروه بهداشت عمومی، دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شوشتر، شوشتر، ایران